یک بیماری ویروسی است که از طریق آب و غذای آلوده منتقل می شود. این بیماری معمولا خود به خود بهبود یافته و عوارض دراز مدت کبدی ندارد.از خانواده پیکورنا ویروسها و جنس هپاتویروس است که قبلا تحت عنوان آنتروویروس ۷۲ طبق بندی شده*است. اما اکنون بنام هپاتیت عفونی نامیده می*شود. این ویروس کروی شکل است و تقارن ۲۰ وجهی دارد. بدون پوشش است , RNA آن مثبت است. توسط دهان و مدفوع انتقال می*یابد. دوره کمون آن تقریبا ۱ ماهه*است. بیماری مزمن کبدی ایجاد نمی*کند و به ندرت کشنده*است و هیچ تشانه آنتی ژنی با دیگر ویروس*های کبدی ندارد.


انسان و میمون میزبان*های طبیعی این ویروس هستند. نوکلئوکسید آن در برابر اتر و اسید از سایر پیکورنا ویروس*ها مقاوم*تر است و به علت همین مقاومت باید در برخورد با بیماران مبتلا احتیاط کرد. با استفاده از گیرنده*های سطح سلولهای کبدی وارد سلول می*شود. جزئیات پاتوژنیسیته برای این ویروس مشخص نیست. از طریق دستگاه گوارش فرد را آلوده می*کند. احنمالا در سلول*های اوروفارنکس و اپیتلیال روده تکثیر پیدا می*کند. اگرچه انترفرون باعث محدوده شدن ویروس می*شود اما سیستم ایمنی نیز در صدمه زدن به سلول*های کبدی آلوده به ویروس و حذف آنها از بدن بی تاثیر نیست. به دنبال ضایعات سلول*های کبدی یرقان ظاهر می*شود. این ویروس از طریق صفرا وارد روده و مدفوع می*شود و از ۱۰ روز قبل از ظهور علایم و ایجاد آنتی*بادی در مدفوع وجود دارد و از طریق مدفوع منتشر می*شود.
علایم :
علایم بالینی آن شامل خستگی , بی اشتهایی , ضعف , تهوع , شکم درد , یرقان , تیره شدن رنگ ادرار است و این بیماری در افراد بالغ شدید تر از از کودکان است. در کودکان اغلب بدون جلب توجه سپری می*شود و در اکثر موارد بهبودی کامل حاصل می*شود. حداکثر شیوع این بیماری بین سنین ۳۰ تا ۱۵ است. بيش از 80 درصد بزرگسالاني که به هپاتيت A مبتلا مي*شوند، تا 8 هفته بيمار هستند و حدود 30 روز کاري را از دست مي*دهند. مرحله پيش*يرقاني، 5 تا 7 روز طول مي*کشد و با شروع ناگهاني تب، ناخوشي، بي*اشتهايي، تهوع، استفراغ، درد شکم و سردرد خود را نشان مي*دهد. علايم کمتر شايع شامل لرز، ميالژي، آرترالژي، سرفه، اسهال، يبوست، خارش و کهير هستند. نشانه*هاي موجود در معاينه فيزيکي عبارتند از هپاتومگالي دردناک، اسپلنومگالي. مرحله يرقاني (ايکتريک) که 3 تا 30 روز طول مي*کشد، با بيلي*روبينمي کونژوگه شروع مي*شود و متعاقباً طي چند روز يرقان رخ مي*دهد و مدفوع به رنگ روشن و اصطلاحاً خاک رسي (clay- colored) در مي*آيد. عفونت مزمن رخ نمي*دهد.
وجود و شدت علايم عفونت با ويروس هپاتيت A به سن بيمار بستگي دارد. تقريباً 70 درصد از بزرگسالان آلوده دچار علايمي نظير يرقان مي*شوند. بر عکس تنها 30 درصد کودکان کوچک*تر از 6 سال دچار علايم مي*شوند که اين علايم هم معمولاً غير اختصاصي و شبيه آنفلوانزا و بدون يرقان است.
در اکثر بیماران مبتلا به هپاتیت A تیتر HAVIgm بالا است. لذا مهمترین تست سرولوژی بررسی HAVIgm است که به روش رادیوایمنواسی و الیزا قابل اندازه*گیری است و همچنین بررسی بیلی روبین هم جهت ارزیابی اختلال کبدی ارزشمند است.
آزمون IgM ضد ويروس هپاتيت A، آزمايش تأييدکننده ارجح براي هپاتيت A است زيرا هنگامي که روي نمونه*هاي حاصل از فردي با علايم تيپيک انجام شود، حساسيت و ويژگي بالايي دارد. IgM سرمي ضد ويروس هپاتيت A را مي*توان 5 تا 10 روز قبل از شروع علايم رديابي کرد؛ سطح اين آنتي*بادي براي 4 تا 6 ماه همچنان بالا مي*ماند. سطح IgG ضد ويروس هپاتيت A به فاصله کمي پس از IgM بالا مي*رود و اين ايمونوگلوبولين در سراسر طول عمر فرد وجود خواهد داشت و باعث ايمني وي مي*شود .

درمان:
اكثراً هپاتيت A خودبه*خود بهبود مي*يابد و احتياجي به درمان ندارد. استراحت در منزل و خوردن غذاهاي مناسب و نوشيدن مقدار كافي آب، مي*تواند به روند بهبودي شما كمك نمايد.
ويروس هپاتيت A معمولاً باعث درگيري كبد به مدت طولاني نمي*شود و بيش از 99% بيماران بهبود مي*يابند. درموارد نادري بيماري پيشرونده كبد منجر به نارسايي برق*آساي (فولميننت) كبد مي*شود كه ممكن است منجر به مرگ شده و يا نیاز به دريافت پيوند كبد باشد.
مراقبت در خانه:
مراقبت*هاي خانگي در بهبود علائم و جلوگيري از انتشار بيماري به ديگران مؤثر مي*باشد:
1. کاهش فعاليت*ها و متناسب كردن آن با سطح توان خود : استراحت طولاني در بستر نيز مي*تواند روند بهبودی شما را به تأخير اندازد. دائماً در بستر استراحت نكنيد. فعاليت خود را با نياز و توان جسماني خود تنظيم كنيد. از حضور در محل كار يا مدرسه اجتناب كنيد مگر اين كه سطح كار شما متناسب با وضعيت جسماني شما باشد. از ورزش*هاي سنگين بپرهيزيد. رفته رفته كه بهبود مي*يابيد به تدريج به كار معمول خود بازگرديد چرا كه شروع كردن سريع فعاليت*هاي قبلي مي*تواند سبب بيمار شدن مجدد شما شود.
2. تغذيه مناسب : علي*رغم بي*اشتهايي سعي كنيد تغذيه كافي و مناسبي داشته باشيد و وعده*هاي غذايي را در تعداد بيشتر و حجم* كمتر ميل كنيد معمولاً حالت تهوع با گذشت روز بدتر مي*شود. لذا سعي كنيد وعده اصلی را در صبح خورده و بقيه وعده*ها سبك*تر شود. پزشكان معمولاً رژيم پر پروتئين – پركالري را پيشنهاد مي*كنند. اما اگر مبتلا به حالت تهوع هستيد سعي در حفظ تعادل رژيم غذايي (متناسب با تمايل و اشتهاي خود) نمائيد.
3. از كم آب شدن بدن خود بپرهيزيد : حفظ ميزان آب بدن خصوصاً اگر استفراغ مي*كنيد بسيار مهم است. اگر بيش از 2 بار در يك روز استفراغ كرده*ايد حتماً به پزشك يا اورژانس مراجعه نمائيد. مقدار كافي آب بنوشيد. در صورت تحمل مي*توانيد از آب ميوه و گوشت نيز استفاده كنيد (چرا كه اين* موادكالري نيز دارند). مي*توانيد از نوشيدني*هاي انرژي*زاي ورزشي استفاده كنيد كه سبب جبران مواد معدني و الكتروليت*هايي كه طي استفراغ از دست داده*ايد مي*شوند. برخي از افراد مبتلا به هپاتيت A دچار استفراغ، تهوع و كم آب شدن بدن مي*شوند كه در صورت شديد بودن علائم نياز به بستري در بيمارستان و دريافت مايعات وريدي و دارو جهت كنترل علائم فوق دارند.
4. اجتناب از الكل و داروها : هپاتيت متابوليسم الكل و برخي داروها را مختل كرده و سبب تشديد و يا تضعيف اثر آنها در بدن مي*شود. همچنين الكل و برخي داروها سبب آسيب كبدي مي*شوند. در صورتي كه از هر گونه دارو از جمله داروي گياهي استفاده مي*كنيد پزشك خود را در جريان قرار دهيد.
5. كنترل خارش بدن: در صورت داشتن خارش با پزشك خود مشورت نمائيد تا دارو های ضد خارش برای شما تجویز شود.
6. جلوگيري از گسترش و انتقال ويروس: آگاه كردن افرادي كه با شما زندگي كرده و يا رابطه جنسي دارند از اين كه شما مبتلا به هپاتيت A هستيدبسیار مهم است چراکه اگر اين افراد در مدت 2 هفته از تماس با شما ايمونوگلوبولين دريافت كنند در پيشگيري از هپاتيت A و يا كاهش علائم آن مؤثر خواهد بود. دستان خود را بعد از اجابت مزاج و تعويض پوشك و قبل از تهيه غذا با آب و صابون شستشو دهيد.
درمان دارويي:
درمان دارويي براي هپاتيت A وجود ندارد و بهترين راه پيشگيري از هپاتيت A انجام واكسيناسيون مي*باشد كه بين 100-94% ايمني ايجاد خواهد كرد (در صورتي كه هر 2 دوز آن تزريق شود). البته واكسن در افرادي كه نقص سيستم ايمني دارند مانند مبتلايان به ايدز چندان مؤثر نمي*باشد.
اگر عليه هپاتيت A ايمن نشده*ايد (چه از طريق واكسيناسيون و چه از طريق ابتلاي قبلي) و در تماس نزديك با بيمار مبتلا به هپاتيت A هستيد بايد يك نوبت ايمونوگلوبولين دريافت نمائيد. در صورتي كه در فاصله 2 هفته پس از تماس ایمونوگلوبولین دريافت شود تا 85% مؤثر خواهد بود.
درمان جراحي:
هپاتيت A يك بيماري ويروسي است و نيازي به درمان جراحي ندارد. عده بسيار كمي از افراد (معمولاً افرادي كه بيماري مزمن كبد دارند و يا افراد با سن بالا) دچار نارسايي كبد در اثر آلودگي با ويروس هپاتيت A مي*شوند كه در اين صورت هپاتيت برق*آسا ناميده مي*شود كه تهديد*كننده حيات بوده و برخي از افراد در اين شرايط احتياج به پيوند كبد خواهند داشت.