◄مقدمه :


آرتریت روماتوئید یا بیماری التهاب رماتیسمی مفاصل، یك بیماری مزمن، التهابی و خودایمنی، با درگیری چندین دستگاه بدن، كه علت آن تا حدود زیادی ناشناخته است. میزان شیوع تقریباً 1 % جمعیت دنیا است. در كتاب طب داخلی هاریسون (2005) میزان شیوع این بیماری را در دامنه‌ای از 3/0 تا 1/2 درصد جمعیت گزارش می‌كند. زنان تقریباً به میزان 3-2 برابر بیش از مردان به این بیماری مبتلا می‌شوند. میزان شیوع با سن افزایش می یابد و تفاوت‌های جنسی در میزان شیوع، در گروه‌های سنی بالاتر كاهش می‌یابند. این بیماری در تمام مناطق جهان یافت شده و كلیه نژادها را مبتلا می‌كند. شروع بیماری بیشتر در خلال دهه‌های چهارم و پنجم زندگی است و 80% كلیه بیماران در سنین بین 35 تا 50 سالگی به این بیماری مبتلا می‌شوند. میزان بروز آن در زنان 64 ـ 60 ساله در مقایسه با زنان 29 ـ 18 ساله، بیش از 6 برابر است. داده‌های اخیر دلالت بر آن دارند كه میزان بروز این بیماری ممكن است در حال كاهش باشد .


◄ تعريف :


يك بيماري التهابي فرض كه اصولاً بر روي مفاصل و بافتهاي دربرگيرنده آن اثر مي گذارد اما سيستمهاي ديگر بدن نيز متأثر از اين بيماري هستند .



◄علل شيوع و ريسك فاكتورها:


علت اين بيماري شناخته شده نيست و به عنوان يك بيماري خود ايمني يا اتوايمينون ( حمله سلولهاي ايمني به سلولهاي خودي ) است و عوامل مختلفي مثل عفونتها، ژنتيك و فاكتورهاي هورموني مي توانند دخيل باشند.
بيماري ممكن است در هر سني رخ دهد ولي اوج شيوع اين بيماري در ۵۵- ۲۵ سالگي است. در زنان ۵/۲ برابر مردان مي باشد. در ۲- ۱% بيماران شيوع بيماري تدريجي است و با خستگي ، خشكي مفاصل در صبح ( بيش از يك ساعت ) ، دردهاي منتشر عضلاني، از دست دادن اشتها و ضعف و درد، گرمي، تورم، لمس دردناك مفاصل، سفتي مفاصل بعد از بي حركتي مشخص
مي شوند.
درگيري مفاصل در آرتريت روماتوئيد دوطرفه و قرينه مي باشد. مفصل مچ، انگشتان ، زانو، پا، قوزك پا به ترتيب شايعترين مفاصل درگير مي باشند.
در فرم شديد بيماري مفاصل بزرگتر درگير مي شود كه به صورت التهاب سينوديوم است وقتي سينوديوم ملتهب شد افزايش ترشح مايعات در مفاصل
ایجاد ورم می کند .
كم خوني به علت اختلال در مغز استخوان رخ مي دهد. تركيبات آهن معمولاً كمكي در اين وضعيت نمي كند. مشكلات ديگر خوني نيز مثل كم يا زياد شدن پلاكتها ممكن است ايجاد شود. واسكوليت ( التهاب عروق خوني ) يك عارضه جدي در آرتريت روماتوئيدي است كه مي تواند زندگي فرد مبتلا را به مخاطره اندازد. واسكوليت مي تواند باعث ايجاد زخم در پوست، زخم خونريي دهنده معده ( با احتمال خونريزي وسيع معده ) و اختلال عصبي (درد، كرختي، مورمور ) شود.
واسكوليت مي تواند بر روي مغز، عصب و قلب سبب سكته، نروپاتــي حسي،
حملات قلبي يا نارسايي قلبي شود.

عوارض قلبي عموماً خارج قلب است. پريكارديت و ميوكارديت مي تواند ايجاد شود. هر دو اين عارضه ها سبب نارسايي احتقاني قلب مي شود كه سبب تنفسهاي سطحي و تجمع مايع در ريه ميشود.
درگيري ريوي در آرتريت روماتوئيد شايع است. فيبروز ريوي كه منجر به تنفس سطحي مي شود در ۲۰ درصد مبتلايان به آرتريت روماتوئيد مشاهده مي شود. پلوريت نيز سبب تجمع مايع در ريه مي شود. ندولهاي ريوي همانند
ندولهاي روماتوئيدي رشد مي كنند.
عوارض چشمي شامل التهاب قسمتهاي مختلف چشم است.




◄پيشگيري :


پيشگيري از روماتيسم مفصلي شناخته شده نيست. اگر چه ممكن است با شروع سريع درمان از پيشرفت بيشتر آسيب مفاصل جلوگيري كرد.


◄علائم :


خستگي- بي اشتهايي- تب با درجه پايين- درد، سفتي و ورم مفاصل-علائم قرنيه و دوطرفه- درد مفصل مچ، زانو، آرنج، انگشتــان دست و پا، قوزك پا و گردن-محدوديت حركتي.-سفتي صبحگاهي مفاصل بيشتر از يك ساعت تغيير شكل دستها و پاها-قرمزي پوست يا التهاب پوست و در بعضی اوقات دچار سرگیجه میشوند.







◄تشخیص:

تشخیص این بیماری بسیار سخت بوده و آزمایش دقیقی برای تشخیص وجود ندارد آزمایشاتی که در این مورد از سوی پزشکان توصیه می شود RF، CRPو آزمایشات بیوشیمیایی خون به عنوان آزمایشات فرعی می باشند. علائم این بیماری مشابه بیماریهای دیگر است و تا ایجاد کامل علائم، مدت زمان زیادی طول می کشد. اما جهت تشخیص، مجموعه ای از اخذ شرح حال، معاینات بالینی ، عکسبرداری و تستهای آزمایشگاهی کمک کننده می باشند.




◄نشانه هاي آزمايشگاهي :


راديوگرافي مفصل
تت فاكتور روماتوئيدي مثبت در ۷۵% بيماران كه داراي علائم هستند.
ESR بالا
هماتوكريت پايين و شمارش غيرطبيعي پلاكت
CRP مثبت
آناليز مايع سينوويال



◄درمان بیماری:

اما درمان بیماری؛ پزشکان روشهای زیادی جهت درمان این بیماری به کار می برند. اهداف درمان شامل موارد ذیل است؛ تسکین و کاهش درد، کاهش تورم ، کاهش یا توقف روند تخریب مفاصل ، کمک به ایجاد احساس بهتر در فرد و حفظ فعالیت او. بنابراین راه درمانی مناسبی برای رفع کامل این بیماری موجود نیست و بیشتر داروها برای تسکین و جلوگیری از پیشرفت بیماری توصیه می شوند.
همراه داروهایی که به فرد داده می شود، نحوه فعالیت بدنی که می تواند در بهبود بیماری مؤثر باشد نیز توصیه می گردد. ایجاد تعادل بین میزان فعالیت و استراحت و همچنین تهیه رژیم غذایی مناسب و سالم کمک کننده خواهد بود. گاهی اوقات از رژیمهای غذایی خاص ، ویتامینها و سایر روشها جهت درمان روماتیسم مفصلی استفاده می شود. بعضی درمانها به کاهش استرس بیمار کمک می کند. بسیاری از این روشها بی ضرر می باشند و اما باید گفت که این روشها بطور کامل و دقیق مورد بررسی قرار نگرفته اند لذا قبل از استفاده از آنها حتماً باید با پزشک مشورت شود.
گیاهان دارویی که در موارد ابتلا به روماتیسم تا کنون توصیه شده اند، هیچیک تأثیر صد در صد نداشته اند اما همگی در بهبود این بیماری مؤثر بوده اند. یکی از گیاهان دارویی که اخیرا در مورد آن آزمایشاتی صورت گرفته است، زردچوبه است. به گزارش یونایتدپرس به تاریخ 15 دی ماه 1385 یک بررسی روی حیوانات انجام شده که نتایج آن نشان می دهد زردچوبه و مکمل های غذایی حاوی آن ممکن است از آرتریت روماتوئید و پو کی استخوان پیشگیری کند.
ریشه زردچوبه در طب سنتی آسیا برای قرن ها به عنوان درمانی برای التهاب مفاصل یا آرتریت کاردبرد داشته است. امروزه رنگ دهنده های غذا که حاوی زردچوبه هستند مورد استفاده قرار می گیرند. تصور می شود که کورکومین (curcumin)، ماده شیمیایی که رنگ زرد زردچوبه ناشی از آن است، نیز دارای خواص ضدالتهابی باشد.

◄چربی‌های حیوانی و روغن ماهی :

چربی‌های رژیمی دربیماری روماتیسم مفاصل نقش پیچیده و بالقوه مهمی دارند. دادن رژیم‌های غذایی پر چرب در حیوانات آزمایشگاهی كه مستعد ابتلا به بیماری‌های خودایمنی بودند، شدت بیماری را در این حیوانات افزایش داده است. شواهدی در دست است كه اشخاص مبتلا به روماتیسم مفاصل در مقایسه با اشخاص فاقد این بیماری در رژیم غذایی خود، چربی زیادی _ بویژه چربی حیوانی _ داشتند. مطالعات كوتاه مدت نشان داده است كه رژیم‌های غذایی فاقد چربی در كنترل بیماری مذکور موثر بوده است. اگر چه باید اضافه نمود از آنجایی كه برخی از چربی‌های رژیم غذایی برای انسان ضروری است، معنی‌داری این یافته‌ها نیاز به بررسی بیشتری دارد. در راستای مصرف چربی‌ها، شواهدی در دست است كه، مصرف روغن ماهی غنی از اسید اولئیك، ممكن است خطر پیشرفت بیماری روماتیسم مفاصل را كاهش دهد. در مطالعه‌ای كه در آن اشخاص مبتلا به بیماری روماتیسم مفاصل كپسول‌های روغن ماهی و یا روغن زیتون دارای 8/6 گرم اسید اولئیك را روزانه به مدت 24 هفته دریافت كرده بودند، تغییرات سودمندی را در سیستم ایمنی و نهایتاً بهبودی نسبی بالینی را نشان دادند، هرچند كه در این مطالعه اثرات دارونما (پلاسیبو) بررسی نشده بود.

◄رژیم‌های غذایی گیاه‌خواری :

نتیجه پژوهش‌های انجام یافته نشان می‌دهد كه رژیم‌های غذایی گیاه‌خواری محض نیز در درمان بیماری روماتیسم مفاصل مفید بوده است. در دهه‌های 1950 تا 1970 ، از رژیم‌های غذایی كم چربی برای درمان افراد مبتلا به بیماری‌های روماتیسم مفاصل و آرتروز استفاده شد. یك رژیم غذایی فاقد گوشت، لبنیات، مواد شیمیایی، شكر، تخم مرغ و غذاهای آماده به این بیماران تجویزشد. برای رسیدن به نتایج قابل قبول و بهبود بیماری، رژیم غذایی توصیه شده حداقل بایستی به مدت 6 ماه داده شود.

◄استئوآرتریت :

به گفته متخصصان ارتوپدي، "آرتروز" شايعترين بيماري مفصلي است كه در آن غضروف مفصلي دچار آسيب و تخريب مي‌شود و به تدريج بي‌تحركي و ضعف قدرت عضلاني را به دنبال مي‌آورد. هر گونه اختلال در مفصل كه باعث كم‌كاري، بي‌تحركي و يا ايجاد درد در آن شود به عنوان اختلال مفصل يا آرتروز ناميده مي‌شود. در آرتروز كه نام ديگر آن "استئوآرتريت" است استخوان نزديك مفصل تغييراتي پيدا مي‌كند و برجستگي‌هاي كوچك استخواني در اطراف مفصل بوجود مي‌آيد. به همين دليل بعضي از مردم به اين بيماري ساييدگي مفصل هم مي‌گويند، اين بيماري شايعترين اختلال مفصلي است كه مردان و زنان را مبتلا مي‌كند و بخصوص افراديكه دچار اضافه وزن هستند بيشتر در معرض خطر ابتلا به اين بيماري هستند.
افراد چاق و كسانيكه اضافه وزن دارند دو برابر بيشتر از ساير افراد عادي به مشكل تخريب مفصل مبتلا مي‌شوند اين افراد با رعايت اصول مربوط به تغذيه و كنترل وزن مي‌توانند تا حد زيادي از تخريب مفاصل پيشگيري كنند زندگي در مناطق كوهستاني و بطور كلي بالا و پايين رفتن از ارتفاع و نيز عدم تحرك و ورزش، از ديگر عواملي هستند كه در تخريب مفصل تاثير دارند. با پرهيز از بالا و پايين رفتن از ارتفاع و انجام يك سري حركات ورزشي كه منجر به تقويت عضلات اطراف مفصل مي‌شود مي‌توان از تخريب مفصل ران و يا زانو جلوگيري به عمل آورد افرديكه داراي اضافه وزن هستند حتما بايد با رعايت رژيم‌هاي غذايي و كنترل وزن خود از شدت يافتن بيماري‌هاي مرتبط با مفصل ران و يا زانو جلوگيري كنند. از جمله ورزشهايي كه مي‌توان موثر باشد دوچرخه زدنهاي بصورت ثابت است كه باعث تقويت مفاصل ران و زانو مي‌شود. در مواردي كه مفصل تخريب مي‌شود و كارايي خود را از دست مي‌دهد عمل تعويض مفصل صورت مي‌گيرد. اين عمل بيشتر در افراد مسن و بالاي ‪ ۶۰‬سال انجام مي‌شود.




◄آرتروز شایعترین بیماری مفصلی :

بطوركلي در سن ‪ ۴۰‬سالگي تقريبا همه افراد تغييرات آرتروز را در مفاصل خود دارند ولي بيشتر آنها علامت خاصي احساس نمي‌كنند و تعداد نسبتا كمي دچار علائم آرتروز هستند. آرتروز دو نوع است: آرتروز اوليه و آرتروز ثانويه نوع اوليه آن با افزايش سن در همه افراد بوجود مي‌آيد و همه مفاصل را مبتلا مي‌سازد و عمدتا مفاصل زانوها، مفصل ران، مفصل لگن، مفاصل انگشتان دست و پا و بالاخره ستون فقرات را گرفتار مي‌كند. آرتروز ثانويه در مفصلي بوجود مي‌آيد كه قبلا به وسيله بيماري ديگري آسيب ديده و ساختار آن تغيير كرده است. مثلا مفصلي كه دچار شكستگي شده، پس از بهبودي دچار آرتروز مي‌شود. بديهي است اين نوع آرتروز سراسر مفاصل بدن را گرفتارنمي‌كند، بلكه تنها مفصل آسيب ديده دچار آن مي‌شود. در اين عارضه بيمار هنگام بيدار شدن از خواب، احساس مي‌كند مفاصــــل او سفت شده‌اند اين حالت پس از ‪ ۵‬تا ‪ ۱۰‬دقيقه از بين مي‌رود.
بيشترين علت بروز آرتروز، اشكالات فيزيكي ناشي از عدم استفاده صحيح از مفصل و افزايش نيروي وارده بر آن است كه باعث تغيير شكل مفصل مي‌شودانجام حركات منظم ورزشي بخصوص شنا و به دنبال آن كاهش وزن از روشهاي موثر در درمان اختلال آرتروز است آرتروز و بخصوص آرتروز زانو جزء اختلالات شايع سيستم استخواني و اسكلتي هستند كه عوامل مختلفي در بروز آن تاثير دارد .
اضافه وزن، بالا رفتن سن، عدم تحرك و تروماها يا ضربه‌ها و استفاده ناصحيح از عضو، از جمله عواملي هستند كه در نتيجه آنها مفصل دچار اختلال مي‌شود شد در اختلال آرتروز سطوح غضروفي مفاصل كه در واقع عمل اصلي مفصل را انجام مي‌دهند تخريب مي‌شوند و در نتيجه اين تخريب، كاركرد مفصل نيز دچار اختلال مي‌شود .
آرتروز با درد و محدوديت حركت در عضو كه مي‌تواند در زانو، كمر و گردن باشد همراه است و در موارد پيشرفته هم باعث تغيير شكل و حالت آن عضو مي‌شود.
دو روش جراحي و غير جراحي براي درمان آتروز وجود دارد بيشتر موارد آرتروزها با روش غير جراحي از طريق جلسات مداوم فيزيوتراپي و انجام يك
سري حركات ورزشی قابل درمان است نحوه نشستن افراد در افزايش شدت آرتروز بخصوص آرتروز زانو موثر است.
حالاتي همچون چهارزانو نشستن كه در فرهنگ ما رواج زيادي دارد، حالت دو زانو نشستن و استفاده از توالت ايراني بيشترين فشار را به مفصل وارد مي‌كنند.
با پيشرفت بيماري آرتروز به مرور زمان دامنه حركات مفصل كاهش مي‌يابد و ممكن است مفصل خشك و بي‌حركت شود، البته جلسات فيزيوتراپي مي‌تواند از اين حالت خشكي مفصل و محدوديت حركات پيشگيري و آن را درمان كند.


◄تشخيص استئوآرتريت :

تشخيص اين بيماري بر اساس شرح حال و معاينه كامل پزشكي، عكسهاي راديولوژي و تستهاي آزمايشگاهي است.

◄درمان استئوآرتريت :


برنامه درماني موفقيت آميز متناسب با نياز افراد است. با درمان مناسب آرتريت در مراحل اوليه، كاهش علائم بيماري، افزايش توانايي حركت مفاصل و كاهش آسيب مفاصل را خواهيم داشت. مفاصل مبتلا به استئوآرتريت عموماً دردناك نيست. در موارد شديد بيماري مفصل مبتلا كاملاً بي درد است اگر چه مفاصل كوچك دردناك هستند.
پاسخ به درد آرتريتي متفاوت بوده و در اشخاص مختلف فرق دارد و به همين علت لازم است درمان استئوآرتريت حتي اگر درگير يك نوع مفصل هم باشد در افراد مختلف فرق كند


◄ درمان شامل :


1- كنترل وزن
2- ورزش مناسب
3- سرما و گرما درماني
4- تجويز مسكن
5- كنترل استرس
6- تزريق داخل مفصل
7- جراحي





◄كنترل وزن :

كنترل وزن در درمان موفقيت ‌آميز آرتريت مهم مي باشد. تحقيقات نشان داده كه شروع افزايش وزن با خطر استئوآرتريت همراه بوده و همچنين افزايش وزن در بزرگسالان نيز با خطر بروز استئوآرتريت زانو در ســـالمندي
است.كاهش وزن سبب كاهش درد در مفاصلي كه فشار وزن بر روي آنهاست مي شود. ( لگن، زانو، پشت، پاها ). كاهش وزن از طريق رژيم غذايي و افزايش
فعاليت ميسر است.
منظور از فعاليت انجام ۳۰ دقيقه ورزش روزانه است. البته ممكن است در بعضي بيماران اين زمان فرق كند اما اغلب افراد قادر به انجام اين مدت ورزش مي باشند .

◄مصرف گلوكز آمين و كندروتين :

سولفات گلوكز آمين و سولفات كندروتين ۲ مكمل غذايي هستند كه براي درمان آرتريت پيشنهاد شده اند. مطالعات نشان مي دهد كه مصرف گلوكزآمين به ويژه اگر همراه با ورزش، كاهش وزن و درمان فيزيكي همراه باشد، درد و سفتي را در استئوآرتريت بهبود مي بخشد.
متأسفانه اطلاعات مربوط به تأثير طواني مدت ايــن دو مكمل غــذايي كافي
نيست.
بررسي اروپائيان نشان مي دهد كه مصرف اين دو مكمل غذايي باعث بهبود درد و همچنين افزايش قدرت تحرك مفصل در بيماران مبتلا به استئوآرتريت
زانو شده است.
اگر چه در تعدادي از افراد مصرف آنها مفيد بوده ولي در تعداد زيادي نيز تأثير درماني نداشته است و همچنين براي تأثير درماني اين مواد، مصرف آنهـا براي
ماهها توصيه مي شود.
مطالعات مؤسسه بررسي آرتريت نشان داده كه مصرف گلوكزآمين و كندروتين سولفات در درمان استئوآرتريت زانو مؤثر بوده اما اين مؤسسه تا تكميل شدن مطالعات، مصرف آنهـا را به عنــوان يك دستور درماني توصيه
نكرده است.
تركيبات گلوكز آمين و كندروتين مثل همه مكملهاي غذايي از طرف FDA (وزارت دارو و غذا) تأييد نشده ، لذا افراد مبتلا به آرتريت قبل از مصرف اين مواد و ساير مكملهاي غذايي بايد با پزشك خود مشورت كنند .


◄ورزش :

ورزش منظم در كنترل استئوآرتريت بسيار مهم است. فعاليتهاي ورزشي قدرتي و كششي، در بهبود درد و حركت مفاصــل و تقويت عضلات اطــراف
مفصل مؤثر است.
سه نوع ورزش در استئوآرتريت توصيه مي شود.
1- ورزشهاي قدرتي
2- ورزشهاي ايزومتريك
3- ورزشهاي بي هوازي ( تحملي(

در اغلب افراد مبتلا به استئوآرتريت شنا به ويژه در استخر آب گرم و پياده
روي بهترين ورزشهاي بي هوازي است.
ورزشهاي آبي به ويژه در افراد مبتلا به استئوآرتريت مفاصل بزرگ مثل لگن و
زانوها توصيه مي شود.
افرادي كه استئوآرتريت مفاصلي كه وزن بدن را متحمل مي شوند را دارند، بايد از انجام ورزش تنيس پرهيز كنند. افرادي كه دچــار آرتريت زانو هستند
بايد در انجام دوچرخه سواري احتياط كنند.
با شروع فعاليت ممكن است درد مفاصل بدتر شود. در افرادي كه استئوآرتــريت پيشرفته دارنـــد به چندين دوره استراحت در طول روز نياز دارند. از طرفي عدم فعاليت نـيز به علت افزايش سفتي مفاصل باعث بدتر شدن استئوآرتريت مي شود. در واقع بايد براي درمان اين افــراد تعادلي بين فعاليت و استراحت روزانه آنها ايجاد كرد.


◄سرما و گرما درماني :

سرما و گرما درماني در كاهش درد، سفتي و تورم استئوارتريت بكار گرفته مي شود. اما عمومــاً بهبودي با اين روش موقتي است. در اغلب افراد گرما درماني تأثير بيشتري دارد.
وسيله گرماده ( پتو برقي، كيسه آب گرم و ... ) را مي توانيم روي مفصـل سفت شده قرار دهيم.سرما سبب كاهش درد در مفاصل زخمي مي شود. يخ و يا كيسه يخ نبايد مستقيمـــاً روي پوست قرار بگيرد، چون باعث آسيب پوستي مي شود.


◄نكات مهم:

* هرگز از سرما و گرما براي مدت بيش از ۲۰ دقيقه استفاده نشود .
* در صورتي كه لازم به تكرار سرما و گرما درماني وجود دارد بايد در فواصل بين آن اجازه دهيم تا پوست به دماي طبيعي برسد.
* هيچ گاه همراه با سرما يا گرما درماني از پماد استفاده نكنيد چون خطر سوختگي پوست افزايش مي يابد .








◄درمان دارويي :


از داروها براي كنترل دردهاي حاد و مزمن استئوآرتريت استفاده مي شود.
درمان دارويي در دردهاي شديد كه ناشي از آسيب مفاصل مي باشد مفيد است. برعكس، اين نوع درمان در بهبود دردهاي مزمن خيلي مؤثر نبوده و در دردهاي مزمن معمولاً رعايت نكاتي مثل استفاده مناسب از مفاصل، ورزش و كنترل وزن مهم است.
داروهايي كه در درمان آرتريت استفاده مي شوند دو دسته مي باشند. گروهي از داروها كه فقط توسط پزشك تجويز مي شود و دسته اي ديگر كه تحت عنوان (OTC ) يا داروهاي روي پيشخوان است كه بدون نسخه خريداري مي شود. از اين گروه مي توان به آسپرين و استامينوفن اشاره كرد. استامينوفن معمولاً دارويي Safe محسوب مي شود. اگر چه در افرادي كه بيماري كبدي دارند بر روي كليه و كبد آنها تأثير خواهد داشت.
آسپرين داروي ارجح در اكثر آرتريتها است و باعث تسكين درد و التهاب ( تورم و قرمزي ) مي شود.









◄معاينه پزشكي

در شرح حال بعمل آمده از بيمار لازم است مسائل زير بررسي شود:
1- علائم مربوط به مفاصل
2- بيماريهاي قلبي يا بيماري مفاصل
3- سابقه تروما يا ضربه
4- جراحيهاي انجام شده
5- سابقه آلرژي
پزشك، مفصل درگير را از نظر تورم، گرمي، درد، بثورات پوستي و ديگر علائم بررسي مي كند. تعيين مفصل درگير و بررسي عملكرد آن پزشك را در تشخيص استئوآرتريت از ديگر آرتريتها كمك مي كند. عضلات اطراف مفصل درگير ممكن است دردناك شده و نشانه هاي ضعف در آن ديده شود. الگوي آرتريت در انگشتها در تشخيص كمك كننده است. استئوآرتريت تمايل به درگيري مفصل قاعده شست و مفاصل انتهايي و مياني انگشت دارد.

◄راديوگرافي :

عكس راديولوژي تشخيص آرتريت را مسجل مي كند. اما در آرتريتها ضرورتي براي انجام آن نيست. تغييرات مفصلي كه در بيماري استئوآرتريت در عكس راديولوژي مشهود است شامل :
1- باريك شدن فضاي مفصلي كه علت آن از دست دادن غضروف در اين فضا است.
2- خارهاي استخواني، رشد استخوانهاي جديد در حاشيه مفصل مي باشد كه در واقع راه طبيعي محافظت مفصل است.
3- انتشار يك طرفه ( به عنوان مثال يك زانو، يك طرف لگن)
4- كيستها: كه در استخوان دقيقاً زير سطح مفصلي ديده مي شوند در عكس راديولوژي بيماران مبتلا به روماتيسم مفصلي علائم زير مشهود است :
الف) از دست دادن كلسيم در استخوان.
ب ) نقصهاي فرسايشي يا حفره هايي در استخوانها.
ج ) تغييرات اكثراً دو طرفه است.


◄تستهاي آزمايشگاهي :


گاهي پزشك لازم مي داند محتويات مفصل متورم را با سوزن خارج كرده و به آزمايشگاه بفرستد.
پزشك يك سوزن را به آرامي داخل مفصل فرو برده و مقدار كمي از مايع سينوويال مفصلي را مي كشد. اين مايع در آزمايشگاه از نظر ظاهري، بيوشيمي، غلظت، شمارش سلولهاي خوني و در صورت عفوني بودن از نظر وجود ميكروارگانيسمها بررسي مي شود.
مايع مفصلي در استئوآرتريت از نظر ظاهري شفاف است در صورتي كه در آرتريت روماتوئيد به خاطر وجود سلولهاي سفيد خوني، تيره مي باشد.
همچنين اين مايع از نظر كريستالها براي تشخيص نقرس بررسي مي شود.
گاهي اوقات مايعي كه از مفصل به استئوآرتريت به دست مي آيد حاوي كريستالهاي پيروفسفات كلسيمي است كه مي تواند به علت خراشهاي خفيف و افزايش تورم در مفصل باشد.
تستهاي خوني در مواردي كه شك به عفونت وجود دارد ضروري به نظر مي رسد. مثل شمارش سلولهاي خوني، فاكتور روماتوئيدي، DR۴- HLA و DR۱ – HLA كه بيشتر در انواع آرتريتها مثل آرتريت روماتوئيد مثبت است.آزمايش خون و ادرار ممكن است در رد بعضي بيماريها مثل نقرس درخواست شود.افزايش سطح اسيد اوريك خون در بيماران نقرسي وجود دارد.

◄ پایه های ژنتیکی روماتیسم مفاصل :

گروهی بین المللی از دانشمندان سوئدی، آمریکایی و سنگاپوری در بررسی های خود پایه های ژنتیکی روماتیسم مفاصل را کشف کردندبه گزارش خبرگزاری خبرگزاری مهر، این گروه بین المللی که زیر نظر لارس کلارسکاگ و لارس آلفردسون از موسسه کارولینسکا در سوئد تحقیقات خود را انجام دادند، عامل ژنتیکی روماتیسم مفصلی را کشف کردند.
این دانشمندان با بررسی DNA هزار و 500 بیمار مبتلا به روماتیسم مفصلی و مقایسه آن با DNA هزار و 85 فرد سالم نشان دادند که تفاوت میان دو ژن و یک ژن جدید که تاکنون ناشناخته بود، علت ابتلا به این بیماری است. این ژن ناشناخته TRAF-C5 نام دارد.
همچنین یک ژن چهارم که STAT 4 نام دارد نیز می تواند دلیل بروز این بیماری باشد.
نتایج این کشف که در مجله پزشکی New England Journal of Medicine منتشر شده است، نشان می دهد که روماتیسم مفاصل به حدود یک درصد از مردم دنیا آسیب می رساند.
دلایل این بیماری کاملا روشن نیست و این محققان معتقدند که ترکیبی از فاکتورهای ژنتیکی و محیطی عامل اصلی ابتلا به این بیماری است.
ژن هایی که این محققان در ارتباط با روماتیسم مفصلی شناسایی کرده اند، مسئولیت تنظیم عملکرد سلولهای ایمنی را به عهده دارند.


◄آرتریت روماتوئی(RHEUMATIOID) وبورسایتیس( BURSITIS) :

- در آرتريت روماتوئيد يا روماتيسم مفصلي، مفاصل خشك و دردناك شده، ورم مي‌كنند. ضعف و درد عضلاني نيز از علائم ديگر اين بيماري هستند، شايعترين درگيري در مفاصل دست، مچ دست و انگشتان، پاها و انگشتان پا مشاهده مي‌شود. مفاصل سرخ، متورم و گرم هستند.
اين بيماري در مراحل اوليه با آسپرين (البته در مقاديري بالاتر از مقادير غير نسخه‌اي آن) و ايبوپروفن قابل تسكين است. اما به هر حال از آنجائيكه يك بيماري پيشرونده و در موارد پيشرفته، ناتوان كننده مي‌باشد، انتخاب بهترين دارو را بر عهده پزشك بگذاريد.
- بورسايتيس اغلب شانه‌ها، زانوها و يا آرنج‌ها را درگير مي‌كند.
نشانه شايع آن درد و سختي حركت در موضع درگير است.
براي تسريع بهبودي، بهترين كار محدود ساختن فعاليت و حركت مفصل مربوطه است. مسكن‌هاي OTC براي تسكين مقطعي دردهاي بورسايتيس كاربرد دارند.






◄گیاه گزنه والتهاب مفاصل :

گياه گزنه باعث کاهش درد و التهاب مفاصل در بيماران آرتريتي و روماتيسمي مي شود. به گزارش ايسنا، مصرف برخي از خوراکي ها در بافت مفصلي واکنش و استفاده از غذاهاي پروتئيني باعث بالا بردن ميزان اسيد اوريک شده و بيماري را تشديد مي کند. طي مطالعات انجام شده; مصرف زياد گوشت قرمز، ذرت، گندم، ادويه، نمک، شکر، آرد، چاي، قهوه و قارچ علايم بيماري را در افراد مبتلا به آرتريت روماتوئيد تشديد مي کند. اين بيماران بايد مصرف روغن هاي آفتابگردان، سويا و کنجددار را کاهش و مصرف سس و غذاهاي سرخ شده را متوقف کنند. همچنين استفاده از قرصهاي خوراکي ضد بارداري مي تواند احتمال ابتلا به آرتريت روماتوئيد را در طول زندگي زنان کاهش دهد.

◄بیماری (AS) :

«بيماري‌AS كه‌ مخفف‌(Ankilosing spandylitis) است، يكي‌ از انواع‌ بيماري‌ رماتيسم‌ است.اسپونديل‌ آرتريت‌ آنكيلوزانت‌(AS) كه‌ بمعناي‌ التهاب‌ رماتيسمي‌ ستون‌ فقرات‌ است، عمدتاً مهره‌هاي‌ ستون‌ فقرات‌ و مفصل‌هاي‌ لگن‌ را درگير مي‌كند. اين‌ بيماري‌ معمولاً در سنين‌ 18 تا 20 سالگي‌ بروز مي‌كند و در مردان‌ 9 برابر زنان‌ رايج‌ است‌AS كه‌ در بين‌ اهالي‌ كشورهاي‌ اسكانديناوي‌ و اسكيموها بيشتر ديده‌ شده‌ است‌ در سه‌ حالت‌ خفيف، متوسط‌ و شديد نمود مي‌كند. اين‌ تقسيم‌بندي‌ بستگي‌ به‌ سرعت‌ پيشروندگي‌ بيماري‌ دارد.

◄بیماری AS چه نشانه هایی داردوچطور می توان آن را از سایر انواع درد کمر تشخیص داد :

«درد ناشي‌ ازAS معمولاً به‌ تدريج‌ خود را نشان‌ مي‌دهد. و ماهها به‌ صورت‌ ثابت‌ باقي‌ مي‌ماند، و به‌ مرور پيش‌ مي‌رود. اين‌ درد با استراحت‌ بيشتر مي‌شود و با فعاليت‌ كاهش‌ مي‌يابد. به‌ همين‌ خاطر بيمار در شب‌ و به‌ خصوص‌ نيمه‌ دوم‌ شب‌ احساس‌ درد مي‌كند و صبح‌ كه‌ از خواب‌ بيدار مي‌شود به‌ راحتي‌ نمي‌تواند حركت‌ كند. اما در طول‌ روز به‌ خاطر كار و فعاليت‌ روزانه‌ از شدت‌ درد كاسته‌ مي‌شود. علت‌ اين‌ امر آن‌ است‌ كه‌ در شب‌ كه‌ بيمار تحرك‌ كمتري‌ دارد. ترشحاتي‌ كه‌ موجب‌ التهاب‌ مي‌شوند در بافت‌ ملتهب‌ تجمع‌ مي‌كنند و كمتر جذب‌ مي‌شوند. اين‌ مسئله‌ موجب‌ تشديد درد در محل‌ تجمع‌ ترشحات‌ مي‌شود.همين‌ امر مهمترين‌ تفاوتAS با ديسك‌ كمر و دردهايي‌ با علل‌ مكانيكال‌ است. در اين‌ بيماري‌ها درد با استراحت‌ كاهش‌ مي‌يابد و با فعاليت‌ تشديد مي‌شود.درد ناشي‌ از بيماريAS فقط‌ ستون‌ فقرات‌ و لگن‌ را در برنمي‌گيرد. درد ديوارهِ‌ سينه‌ يكي‌ ديگر از نشانه‌هاي‌ اين‌ بيماري‌ است. اين‌ درد نيز به‌ هنگام‌ شب‌ افزايش‌ مي‌يابد به‌ همين‌ خاطر بيمار از درد قفسه‌ سينه‌ به‌ هنگام‌ غلت‌ زدن‌ در خواب‌ شكايت‌ دارد. درد مفاصل‌ از ديگر تظاهرات‌AS است. از جمله‌ مفصل‌هايي‌ كه‌ بسياري‌ از بيماران‌ مبتلا به‌AS از آن‌ شكايت‌ دارند درد مفصل‌ آرواره‌(T.M) است‌ كه‌ موقع‌ غذا خوردن‌ و صحبت‌ كردن‌ آنها را بيشتر آزار مي‌دهد. مفاصل‌ زانو، مچ‌ دست‌ و مچ‌ پا از ديگر مفاصلي‌ هستند كه‌ دچار درد مي‌شوند.يكي‌ ديگر از علائم‌ بيماري‌ رماتيسم‌ ستون‌ فقرات، التهاب‌ عنبيه‌ چشم‌ است. بيمار به‌ طور ناگهاني‌ با قرمز شدن‌ يك‌ يا دو چشم‌ و احساس‌ سوزش‌ و درد و آبريزش‌ از چشم‌ها مواجه‌ مي‌شود.در موارد نادري‌ نيز بيمار با تظاهرات‌ ريوي‌ مواجه‌ مي‌شود. خشك‌ شدن‌ قله‌هاي‌ يك‌ يا دو ريه‌ باعث‌ ايجاد خستگي‌ ريه، تنگي‌ نفس‌ و سرفه‌هاي‌ خشك‌ مي‌شود.يكي‌ ديگر از نشانه‌هاي‌ اين‌ بيماري‌ احساس‌ تب‌ و عرق‌ شبانه‌ است.

◄علت‌ بيماريAS :

«علت‌ اصلي‌AS هنوز ناشناخته‌ است. ولي‌ عوامل‌ مستعدكننده‌اي‌ براي‌ اين‌ بيماري‌ شناخته‌ شده‌ است.مهمترين‌ آنها عامل‌ ژنتيك‌ است. بر روي‌ كروموزوم‌ها كدهايي‌ وجود دارد كه‌ در افراد مختلف‌ متفاوتند. يكي‌ از اين‌ كدها 27HLA - است. كه‌ دو نوع‌ مثبت‌ و منفي‌ دارد. 27HLA - اكثر افراد جامعه‌ منفي‌ است. تنها 8درصد افراد 27HLA - مثبت‌ دارند كه‌ احتمال‌ ابتلا به‌AS درآنها 5 برابر كساني‌ است‌ كه‌ منفي‌ دارند. 59درصد كساني‌ كه‌AS دارند، داراي‌ 27HLA - مثبت‌ هستند. يكي‌ از احتمالاتي‌ كه‌ دربارهِ‌ ارتباط‌ اين‌ كد كروموزومي‌ باAS وجود دارد، اين‌ است‌ كه‌ شكل‌ مولكولي‌ +27HLA - با شكل‌ ميكروب‌KLEBSELA شباهت‌ دارد، وقتي‌ فردي‌ كه‌ +27HLA - دارد دچار عفونت‌KLEBSELA مي‌شود. بدن‌ بين‌ بافت‌ خودي‌ و ميكروب‌ تفاوتي‌ قائل‌ نمي‌شود و با توليد آنتي‌ بادي‌ علاوه‌ بر نابودي‌ ميكروب‌ باعث‌ تخريب‌ آن‌ دسته‌ از اعضا بدن‌ كه‌ اين‌ بافت‌ را دارند مي‌شود. ستون‌ فقرات‌ و مفاصل‌ لگن‌ از اين‌ دسته‌اند.

◄نحوهِ‌ تشخيص‌ بيماري‌ AS :

«كمردرد علت‌هاي‌ متعددي‌ دارد. پيدا كردن‌ علت‌ اصلي‌ آن‌ ممكن‌ است‌ سالها طول‌ بكشد. به‌ همين‌ دليل‌ بيماريAS هم‌ كه‌ همراه‌ با كمردرد ممكن‌ است‌ با مدتها تأ‌خير تشخيص‌ داده‌ شود.علاوه‌ بر اين‌ تغييرات‌ در مفاصل‌ نيز سالها طول‌ مي‌كشد و همين‌ تأ‌خير باعث‌ مي‌شود كه‌ خود را در عكسهاي‌ راديولوژيك‌ نيز به‌ سرعت‌ نشان‌ ندهد. ضمناً بعضي‌ از تظاهراتAS به‌ گونه‌اي‌ هستند كه‌ ممكن‌ است‌ پزشك‌ در تشخيص‌ نوع‌ بيماري‌ دچار مشكل‌ شود. آن‌ دسته‌ از بيماران‌AS كه‌ بيماري‌شان‌ زود تشخيص‌ داده‌ مي‌شود اين‌ شانس‌ را دارند كه‌ از عوارض‌ دير هنگام‌ اين‌ بيماري‌ مثل‌ خشكي‌ ستون‌ فقرات‌ جلوگيري‌ كنند. در اين‌ عارضه‌ ستون‌ فقرات‌ به‌ صورت‌ يك‌ استخوان‌ يكپارچه‌ و طويل‌ غير قابل‌ انعطاف‌ درمي‌آيد. براي‌ تشخيص‌AS از اين‌ روشها استفاده‌ مي‌شود.

1- آگاهي‌ از تاريخچهِ‌ ناراحتي‌ و بيماري‌ بيمار. كمردرد در اين‌ بيماري‌ موقع‌ استراحت‌ بيشتر و در طول‌ روز، با انجام‌ فعاليت، كمتر است.

2- آزمايشات‌ خون: براي‌ تشخيص‌ +27 HLA - ، آزمايش‌ رسوب‌ خون، آزمايش‌CRP كه‌ نشان‌ دهندهِ‌ حضور يك‌ التهاب‌ در بدن‌ است.

3- عكس‌ برداري‌ از ستون‌ فقرات‌ و مفاصل‌ لگن‌ مخصوصاً مفصل‌ ساكروايلياك‌ (2مفصل‌ در 2طرف‌ لگن) اين‌ مفصل‌ تقريباً در تمام‌ بيماران‌ دردناك‌ است.

4- سي‌تي‌ اسكن‌ مفصل‌ ساكرو ايلياك. اگر پزشك‌ خيلي‌ به‌ وجودAS در بيمار مشكوك‌ باشد تقاضاي‌ سي‌تي‌ اسكن‌ مي‌دهد.

5-MRI مفصل‌ ساكروايلياك‌MRI) ستون‌ فقرات‌ كمكي‌ به‌ تشخيص‌ بيماري‌AS نمي‌كند.)پس‌ از تشخيص‌ نوبت‌ به‌ درمان‌ و پيشگيري‌ از پيش‌ روي‌ بيماري‌ مي‌رسد.
◄درمان‌ بيماريAS :

در 2 سال‌ گذشته‌ داروهاي‌ بيولوژيك‌ به‌ بازار آمده‌اند كه‌ در كاهش‌ درد بيماران‌ AS تأ‌ثير زيادي‌ داشته‌اند. به‌ نظر مي‌رسد اين‌ داروها در پيشگيري‌ از سرعت‌ سير بيماري‌ هم‌ مؤ‌ثر باشد. البته‌ به‌ دليل‌ زمان‌ كوتاهي‌ كه‌ از به‌ بازار آمدن‌ اين‌ داروها مي‌گذرد نمي‌توان‌ مورد تأ‌ثيرات‌ آنها داوري‌ كرد. آنچه‌ مسلم‌ است‌ داروها در كاهش‌ علايم‌ و درد كمر و مفاصل‌ بيماراني‌ كه‌ به‌ تازگي‌ به‌AS مبتلا شده‌اند و نيز بيماران‌ قديمي‌ بسيار مؤ‌ثر و مفيد است.اشكال‌ عمدهِ‌ اين‌ داروها قيمت‌ بالاي‌ آنهاست. يك‌ نوع‌ از اين‌ داروها آمپول‌هايي‌ است‌ كه‌ با قيمت‌ 170 هزار تومان‌ به‌ فروش‌ مي‌رسد. و در يك‌ دورهِ‌ سه‌ ماههِ‌ درمان‌ 4ميليون‌ تومان‌ هزينه‌ دارد.درحال‌ حاضر از داروهاي‌ ضد التهاب‌ براي‌ كاهش‌ درد بيماران‌ استفاده‌ مي‌شود. داروي‌ ديگري‌ به‌ نام‌ سولفاسالازين‌ نيز براي‌ كاهش‌ التهاب‌ ستون‌ فقرات‌ و مفاصل‌ استفاده‌ مي‌شود. البته‌ بعضي‌ از بيماران‌ به‌ اين‌ داروها پاسخ‌ مثبت‌ نمي‌دهند. اين‌ بيماران‌ گزينه‌هاي‌ مناسبي‌ براي‌ استفادهِ‌ داروهاي‌ بيولوژيك‌ هستند.در كنار اين‌ داروها بيماران‌ بايد به‌ نكاتي‌ نيز توجه‌ كنند:
1- پرهيز از دخانياتAS : حجم‌ هواگيري‌ شش‌ها را كاهش‌ مي‌دهد، دود سيگار و ساير دخانيات‌ آمادگي‌ و احتمال‌ عفونت‌ شش‌ و تنگي‌ نفس‌ را بيشتر مي‌كند.
2- ورزش، فعاليت‌ بدني‌ و ورزش‌ در كاهش‌ درد بيماران‌ و جلوگيري‌ از شدت‌ سير بيماري‌ تأ‌ثير زيادي‌ دارد. پيشنهاد مي‌شود بيماران‌ مبتلا بهAS در هفته‌ حداقل‌ سه‌ روز و هر بار حداقل‌ نيم‌ ساعت‌ فعاليتها و حركت‌هاي‌ ورزشي‌ انجام‌ دهند. بهترين‌ ورزش‌ براي‌ اين‌ بيماران‌ ورزش‌ شنا، به‌ خصوص‌ كرال‌ آزاد است. نرمش‌هاي‌ سبك‌ و متوسط‌ و ايروبيك، دويدن‌ و... مي‌تواند جزئي‌ از روند درمان‌ اين‌ بيماران‌ باشد.

◄توانبخشي در روماتيسم ستون فقرات :

روماتيسم ستون فقرات بيماري است كه بيشتر در مردان جوان ديده مي شود علايم آن شامل خشكي صبحگاهي و درد در ناحيه پائين كمر است. گاهي به علت مبهم بودن علايم اين بيماري دير تشخيص داده مي شود. اساس درمان در اين بيماري ورزش است زيرا بتدريج با افزايش سن ستون فقرات به سمت جلوخم شده و ممكن است در اين حالت بماند. اين بيماران بايد :
1- سعي نمايند بالشت زير سر نگذارند.
2- آب درماني و شنا براي اين بيماران بسيار مناسب است حتي اگر دو بار در ماه باشد.
3- طول عضلات را با كشش عضلاني حفظ نمايند.
4- انجام دادن حركاتي كه باعث افزايش خم شدن ستون فقرات مي گردد در اين بيماران ممنوع است.
5- براي كاهش سريعتر خشكي صبحگاهي استفاده از دوش آب گرم صبح بعد از بيدار شدن مفيد است.
6- براي پيشگيري از خم شدن بدن تشك مورد استفاده هنگام خواب نبايد نرم باشد.
7- خوابيدن بر روي شكم دو بار در روز براي مدت يك ربع مفيد است مشاوره توانبخشي از ابتداي بيماري ضروري است .در صورت وجود درد شديد، يا پيشرفت بيماري اقدامات بيشتر توانبخشي کمک کننده است.


منبع : اینترنت
سایتهای :

1- www.3333.ir
2- www.tebyan.net
3- www.yazd.isna.ir
4- www.old.tebyan.net
5- www.ylym.word