مقدمه:
تکواندو (زبان کره‌ای: خط هانگول: 태권도 خط هانجا:跆拳道) یک ورزش رزمی کره‌ای و یکی از ورزشهای المپیکی است. تکواندو ورزش ملی کره جنوبی و دارای بیشترین تعداد ورزشکار در میان ورزش‌های رزمی در سراسر دنیا است.
تکواندو هنری رزمی و ورزشی است که روش دفاع از خود را به هنرجو آموزش می دهد و به هنرجویان یاد می دهد که چگونه از دستها و پاهای خود برای دفاع کردن استفاده کنند. تکواندو از سه کلمه مجزای، "ته" به معنای پریدن ضربه زدن و خرد کردن با پا. "کوان" به معنای دفاع کردن، ضربه زدن و تخریب کردن با دست. "دو"، به معنای راه و روش تشکیل شده است. اگر چه معنای تکواندو روشی برای مبارزه با پا و دست است ولی محتوای آموزشی و فرهنگی تکواندو بر مبنای "دو" که راه و روش زندگیست بنیانگذاری شده تا جایی که محل تمرین تکواندو را "دوجانگ" یعنی محل زندگی نامگذاری کردند. اصول اخلاقی تکواندو یا همان
"چونگ شین" عبارت اند از: احترام، بردباری و صبر، کنترل نفس، شرافت، روحیه سرسختی و شکست ناپذیری، انجام وظایف در مقابل پدر و مادر، اتحاد و یگانگی ملتهاست.
تاریخچه؛
در باره تاريخچه ورزش رزمي تکواندو آنچه از نقوش آرمگاه هاي سلسله ( کورگوريو ) که زماني برکره و منچوري تسلّط داشته بر مي آيد نوعي ورزش رزمي در آن زمان تمرين مي شده است در سلسله شيلا که همزمان با کورگوريو بر قسمتي از کره حکومت مي کرده نيز هنري رزمي به نام سوياک تمرين مي شده و حتي گروهي از شاهزادگان، سازماني به نام هوا رانگ تشکيل داده بودند و وظيفه ايشان حراست از حدود کشور بوده است . سوياک يکي از تعليمات ايشان بود . در معبد سوکورام در شهر کيونگ جو تنديسهاي دو راهب بودايي در حال اجراي تکنيک پيشرفته تکواندو کومگانگ ماکي وجود دارد که سند محکمي بر وجود هنرهاي رزمي در آن زمان است مدارک تاريخي فراواني از اين گونه در نقاط مخلف کره وجود دارد و هنرهاي رزمي مختلفي تحت نامهاي سوبيک تا کوان بک ، تاگ يوک و خوصا بي گاک سول که هنر مبارزه با پا ها بوده موجود است .
سلسه کوريو که در سال 1918 ميلادي تأسيس شد موفق به اتحاد کره گرديد و زمان را جهت رشد هنرهاي رزمي مناسب ساخت در اين زمان هنر رزمي سوباکي بوجود آمد البته در اين دوران هنرهاي رزمي بيشتر در اختيار طبقات بالا قرار داشت پس از انقراض سلسله کوريو سلسله يي به روي کار آمد در اين زمان هنرهاي رزمي کاملا فراگير شده بود تا جايي که براي تصدي امور دولتي داوطلبين مي بايست حداقل سه نفر را در مبارزه شکست دهند در اين دوره شخصي بنام يي دوک مو از طرف سلطان وقت مأمور تأليف کتابي در زمينه آموزش هنرهاي رزمي آن زمان شد کتاب مذکور که مويه دو بو تونگ جي نام داشت به عنوان يک سند تاريخي و ملّي حفظ و نگهداري مي شود. طبق يک سند تاريخي در زمان حمله ژاپن به کره 700 تن از رزمي کاران کره با دست خالي در مقابل مهاجمين مقاومت کردند .
پس از جنگ جهاني دوم در سال 1955 انجمنی بنام ت سو دو مرکّب از اساتيد تکواندو و تاريخ دانان مأمور احياي هنرهاي رزمي شدند و با پيشنهاد استاد چوي هونگ هي نام تکواندو بر هنر رزمي کره اطلاق شد. ده سال بعد از اتحاد کره انجمن تکواندو کره بوجود آمد و سال بعد(1966) فدراسيون بين المللي تکواندو به رياست استاد ژنرال چوي هونگ هي به وجود آمد .
فدراسيون بين المللي تکواندو با اعزام اساتيد مجرب و تيمهاي نمايش به کشورهاي مختلف بذر تکواندو را در سراسر جهان کاشت.در سال 1973 پس از انتقال فدراسيون بين المللي تکواندو به تورنتو کانادا اساتيد مقيم کره اقدام به تأسيس فدراسيون جهاني تکواندو و به رياست دکتر اون يونگ کيم نمودند.درسال 1973 گوکي وان مرکز تکواندو جهان بر فراز تپه اي در سئول پايتخت کره جنوبي بنا شد و رهبری فني تکواندو کاران جهان را برعهده گرفت .
ازآنجا که احساس ميشد اختلافات سبکي باعث رکود تکواندو گردد ، لذا در سال 1977 سبکهاي نه گانه تکواندو متحد گرديد، نام پوم سه بر آن نهاده شد .
در اثر کوششهاي مجدانه دکتر اون يونگ کيم تکواندو در سال 1980 در خلال المپيک مسکو به عنوان يک ورزش المپيکي شناخته شد و طبق مقررات المپيک بايستي طي دو دوره بعنوان ورزش نمايشي در مسابقات جهاني المپيک شرکت نمايند
در المپيک 1988 سئول براي اولين بار و در المپيک 1992 بارسلونا براي دومين بار در المپيک شرکت نمود.
درحال حاضر فدراسيون جهاني تکواندو رهبري تکواندوکاران را در بيش از 150 کشور بر عهده دارد و دکتر اون يونگ کيم رياست سازمان فدراسيونهاي بين المللي ورزشهارا برعهده داشته همدوش آقاي سامارانش در امر گسترش ورزش گام بر مي دارد .
معني پوم سه :
پوم سه از دو کلمه پوم به معني نتيجه و سه به معني عمل تشکيل شده است . انسان درهر زمان نتيجه اعمال خود را مي بيند و اين اعمال و رفتار انسان است که سرنوشت و آينده او را مشخص مي کند. بنابر اين بايد در اعمال و رفتار خود دقت داشت تا آينده اي روشن و مطمئن ساخت .
تکواندو و هدف اگر به دنبال لغتي جهت تعريف هنر رزمي تکواندو بگرديم چيزي جز کانون يا مرکز نمي يابيم ، چرا که تکواندو مانند يک عدسي انسان را به مرکز هدايت مي کند . تکواندو معني و مفهوم انسان بودن را روشن و ضعفهاي او را تقويت و روانش را توانا و منزه مي سازد . انتخاب هدف چيزي است که بايد توسط هر تکواندو کاري انجام گيرد. اگر هدفي نباشد ، تکواندو کار نيرويش را در سطح وسيعي و بين فاکتورها ي گوناگوني پخش مي کند ، بدون اينکه به نقطه با ارزشي در هريک دست يابد . هدف نيروي فرد را متمرکز مي نمايد . هر تکواندو کاري ميداند که بايستي تمام حواس و توان خود را در يک هدف و آنهم در يک نقطه کوچک متمرکز کند . بنابر اين بايد در همه امور کوشش خود را متمرکز نمايد . يک ضرب المثل کره اي ميگويد هر کس بيش از آنچه در دست دارد ، توانايي دارد. اين ضرب المثل هيچ جا به اندازه تکواندو مصداق ندارد . مبتديان هدف هاي گوناگوني دارند که غالباً دفاع از خود و تناسب اندام مي باشد . اگر چه اين اهداف خوب است ولي شاگردان بايد بدانند که به سادگي بدست نمي آيند .
بچه اي که بدنيا مي آيد نمي تواند راه برود وقتي راه رفتن را آموخت دويدن را ياد مي گيرد و پس از آن روي راه رفتن و دويدن تمرکز ي ندارد بلکه به آموختن مهارتهاي ديگري مي پردازد . مبتدياني که هدفشان دريافت کمربند سبز است ، بازنده اند مگر اينکه بدانند هدفي موقتي است و بايد قبل از رسيدن به آن رها گردد .
کسب کمربند مشکي هدف بسياري از مبتديان است . با اينکه کمربند مشکي ارزش والايي دارد ولي نمي تواند هدف واقعي باشد . بسياري از شاگردان اجازه مي دهند تا بي صبري بر ايشان چيره گردد . برخي نيز توقع دارند در مقابل آنچه انجام مي دهند بي درنگ پاداش بگيرند اينگونه شاگردان بايد بر تنبلي خود چيره شوند و از لحاظ روحي و رواني خود را منظم نميابند و درک کنند که تکامل نيازمند زمان است . ارزش هدفي را که فقط با جمع کردن انگشتان دست به دست آورده ايد با هدفي که در اثر کاري که تمام عمر به آن مشغول بوده ايد مقايسه کنيد . هدف کمربند مشکي تنها دست يابي به قدرت و توان فوق العاده فيزيکي نيست.
مبتديان بايد کمربند مشکي را هدف خود قرار دهند ولي بايستي بدانند که کمربد مشکي فقط يک نقطه شروع ديگر است . دارنده کمربند مشکي موجودي عجيب و خارق العاده نيست بلکه فقط انساني است که تلاش و نيروي خود را در يک نقطه متمرکز کرده و سعي دارد تا بيش از آنچه در دست دارد بدست آورد و هدفش تکامل فيزيکي ، فکري و رواني مي باشد . آن عده از شاگردان که مايلند به روح تکواندو دست يابند بايستي چندين سال از عمر خويش را صرف تمرينات نمايند و آزمايشات متعددي را با موفقيت پشت سر گذارند . آنگاه ، زماني که اين آزمايشات به پايان رسيد استاد دريچه پرواز هنرمند را به سوي حد اعلاي تکواندو باز خواهد نمود.
فرم یا پوم سه چیست؟
تکواندوکار شرکت کننده در پومسه که پومسه رو نیز خوانده می‌شود فارغ از مبارزه طلبی زیبایی‌های تکواندو را در قالب اجرای فرم‌های منظم و اصولی به نمایش می‌گذارند و اصالت این هنر شرقی را در ترکیب نمایان می‌کند. پومسه نیز با توجه به جذابیت‌های خاص خود مشتاقان فراوانی را به سمت و سوی خود جلب نموده‌است که با این وجود کره‌ای‌ها همچنان در این بخش حرف اول را می‌زنند
فرم یکی از مهمترین جنبه های آموزشی هنرهای رزمی می باشد. فرم مجموعه ای از حرکات کلاسیک تکواندو، شامل تکنیکهای ایستادن، دست، پا و جابجایی است که بر اساس منطق طراحی شده اند.
تاریخچه فرم ها به قدمت هنرهای رزمی است و هیچ هنر رزمی وجود ندارد که فرم نداشته باشد. در زمانهای باستان که هنرهای رزمی به صورت مخفی و انفرادی تمرین می شد هنرجویان جهت تمرین تکنیکها و مبارزه ناگزیر به اجرای دفاعها و حملات در مقابل حریف فرضی بودند. بدین ترتیب فرمهای اولیه پا به عرضه حیات نهادند و به تدریج فرمهای برتر اساتید زبردست توسط شاگردان آنان در نقاط مختلف آموزش داده شده. این اولین مرحله در استاندارد فرمها بود. با تشکیل سبکهای متفاوت توسط اساتید تراز اول سطح فرمها هم به شکل یکسان بین هنرجویان آن سبک تمرین می شد. فرمهای تکواندو پس از قرنها توسط فدراسیون جهانی تکواندو در سال 1977 میلادی مطابق با 1356 خورشیدی یکسان و استاندارد گردید. در حال حاضر بیش از 202 کشور پنج قاره جهان فرمهای تکواندو را طبق استاندارد فدراسیون جهانی تکواندو تمرین می کنند.
اگرچه فرمها حاوی تکنیکهای متنوعی هستند با این وجود همگی دارای خواص یکسانی می باشند که سه اصل کلی را در بر دارند. این سه اصل عبارتند از: هر فرم از نقطه یا حالت خاصی شروع می شود و در همان نقطه یا حالت تمام میشود. هر تکنیک بایستی با سرعت و قدرت خاصی که در فرم برای آن معین شده اجرا شود. هر فرم به خودی خود دارای ارزشهای فیزیکی و روانی مخصوص به خود است.
با پیشرفت هنرجوها فرمها پیچیده تر و مشکل تر می شود و تنها پس از تمرین فراوان هر فرم(حداقل 300 بار) و موفقیت در آزمون می توان فرم بعدی را آموزش داد. با اندکی توجه به فرمهای تکواندو درمیابیم که همگی با تکنیک های دفاعی و از سمت چپ شروع میشود.
با در نظر گرفتن اینکه فلسفه پیدایش و تکامل هنرهای رزمی، دفاع از حق و حقیقت و نیز دفاع از مظلوم و ستم دیده است، مسئله شروع فرم ها روشن می گردد.

اهداف آموزش فرم ها؛

اهداف جسمانی یا فیزیکی:
کسب آمادگی جسمانی و تناسب اندام. امکان تمرین تکنیکها بدون حریف. تمرین در شرایط مختلف حملات و دفاع ها. هماهنگی بیشتر عصب و عضله.

اهداف فکری:
بهبود توانایی تمرکز فکر. بهبود توانایی پردازش تکنیکها. گسترش خلاقیت. بهبود قدرت تصمیم گیری در شرایط گوناگون.

اهداف روحی:
کسب آرامش روحی و روانی. افزایش اعتماد به نفس. ایجاد انضباط فردی و گروهی.
تکواندو هنری خشن و پر قدرت است، بدون فرم تکواندو کاران تنها روحیه جنگ آوری و مبارزه را می آموزند. بنابراین می توان فرم را وسیله ای جهت توازن روحی تکواندو کاران دانست. فرم متعادل کننده آموزش هنر رزمی تکواندو می باشد و همانطور که گفته شد تکواندو بدون فرم ارزشهای انسانی و فلسفی خود را از دست می دهد.
تکواندو نوین؛
پس از پایان جنگ و آزادی کره ورزشهای رزمی سنتی این کشور تا حد زیادی با رشته‌های ژاپنی همانند کاراته، کندو و جودو آمیخته شده بود، در عین حال بسیاری از رزمی کاران کره هم با آموختن هنرهای رزمی چینی آن‌ها را وارد کره کرده بودند. در آن زمان بیشتر اصطلاح‌های «تانگ سو دو» و «کونگ سو دو» برای نام گذاری ورزشی که بعدها به تکواندو معروف شد، به کار می‌رفت.
تلاش برای بازسازی تکواندو و بازگرداندن آن به حالت اصلی خود در نهایت منجر به تبدیل این رشته به ورزش ملی کره و محبوبترین سبک رزمی در سراسر دنیا شد:
• ۱۹۵۹ - «انجمن تا سو دو» تأسیس شد. هدف این نهاد ایجاد یگانگی در هنرهای رزمی کره‌ای بود.
• ۱۹۶۲ – تکواندو به عنوان یک بازی رسمی به چهل و سومین دوره بازی‌های ملی کره جنوبی وارد شد.
• ۱۹۶۵ - «انجمن تا سو دو» به«انجمن تکواندو» تغییر نام داد.
• ۱۹۷۲ - کوکی وان تأسیس شد. این باشگاه تا امروز بالاترین مرجع فنی تکواندو بوده‌است.
• ۱۹۷۳ – تأسیس فدراسیون جهانی تکواندو wtf
• ۱۹۷۳ – برگزاری نخستین دوره بازیهای جهانی این رشته در کره با شرکت ۲۰۰ ورزشکار از ۱۹ کشور. آمریکا، تایوان و مکزیک در جدول رده بندی پس از کره قرار گرفتند.
• ۱۹۷۶ – شورای بین‌المللی ورزشهای نظامی «سیزم» تکواندو را به عنوان یکی از بازی‌های خود پذیرفت.
• ۱۹۸۳ – کمیته بین‌المللی المپیک «فدراسیون جهانی تکواندو» را به عنوان یکی از اعضای خود اعلام کرد.
• ۱۹۸۶ – برگزاری تکواندو به عنوان یک ورزش نمایشی در بازیهای آسیائی سئول.
• ۱۹۸۸ – برگزاری تکواندو به عنوان یک ورزش نمایشی در المپیک سئول.
• ۱۹۹۴ – تکواندو به عنوان یک رشته رسمی در بازی‌های آسیائی هیروشیما برگزار شد.
• ۲۰۰۰ - در المپیک سیدنی تکواندو دومین هنر رزمی آسیایی (پس از جودو) شد که به عنوان یک رشته رسمی در المپیک برگزار می‌شود.
این مطلب ادامه دارد.........