آیین نامه جدید راهنمایی و رانندگی
توضیحات:

ماده 2ـ هروسیله نقلیه موتوری وغیرموتوری ویدک متصل که در راه ها حرکت می کند وهمچنین وسایل نقلیه موتوری ویژه کشاورزی ، سنعتی وعمرانی باید دارای شماره باشند. رانندگی با وسایل نقلیه ایکه شماره یاپلاک نداشته یا دارای شماره ویا پلاک غیرمجاز باشند ، ممنوع است ، مگر این که پیشتر مجوز حرکت از راهنمایی ورانندگی دریافت کرده وهمراه داشته باشند . ماموران راهنمایی ورانندگی وپلیس راه از تردد خودروهای متخلف از این ماده ، تا انجام شماره گذاری جلوگیری به عمل خواهند آورد .
تبصره 1 ـ تازمانی که انجام عملیات شماره گذاری وسایل نقلیه کشاورزی ، صنعتی وعمرانی به طور کامل از سوی راهنمایی ورانندگی صورت نپذیرفته است وپس از آن ، تردد این وسایل براساس دستورالعملی که به تایید وزارتخانه های کشور وراه وترابری می رسد ، انجام خواهد شد .
تبصره 2 ـ خودروها وموتورسیکلت ها ودروچرخه های ساخت داخل و وارداتی از نظر ایمنی وکیفیت باید استانداردهای مصوب موسسه استاندارد وتحقیقات صنعتی ایران را دارا باشند وبعلاوه ازنظر آلودگی های زیست محیطی ، استانداردهای مصوب شورای عالی حفاظت محیط زیست را رعایت نموده باشند .
تبصره 3 ـ : تشخیص انواع وسایل نقلیه غیرموتوری که باید شماره گذاری شوند با راهنمایی ورانندگی است ، مگر درمواردی که قانون خاصی وجود داشته باشد.
ماده 3 ـ مالک وسیله نقلیه موضوع ماده قبل مکلف است خود و ابه وسیله نماینده قانونی خود، بامراجعه به نزدیکترین واحد شماره گذاری یامرکزی که به همین منظور تعیین واعلام می گردد، مدارک لازم را ارائه نماید . واحد شماره گذاری پس از بررسی آنها، اقدام به تخصیص پلاک به شخص وتحویل آن می نماید. نصب پلاک با نظارت نماینده راهنمایی ورانندگی صورت می پذیرد . چگونگی انجام
شماره گذاری شامل مدارک مورد نیاز وخدمات پس از شماره گذاری وعوارض ومالیات مصوب ومانند آنها دردستورالعمل مربوط از سوی راهنمایی ورانندگی مشخص واعلام خواهد شد .
تبصره 1ـ انواع پلاک ها وابعاد ورنگ های آنها برای وسایل نقلیه مختلف در دستورالعمل یاد شده مشخص می گردد .
تبصره 2ـ هرگاه اشخاص دیگری درمالکیت وسیله نقلیه شریک بوده و یا نسبت به آن حق عینی داشته باشند ، نام ونشانی دقیق آنان نیز باید در درخواست قید شود .
ماده 4 ـ درموارد زیر راهنمایی ورانندگی از انجام عمل شماره گذاری خودداری می نماید :
الف ـ درصورتی که مفاده تبصره (2) ماده (2) رعایت نشده باشد ویا اصالت وسیله نقلیه هنگام بازدید به وسیله ماموران مربوط تایید نگردد .
ب ـ چنانچه مشخصات وسیله نقلیه باآنچه دراسناد مربوط ذکر شده مطابقت نداشته باشد .
پ ـ اگر تخصیص شماره به نام مالک به لایل قانونی ممنوع باشد .
ت ـ چنانچه وسیله نقلیه ، علائم وتجهیزات پیش بینی شده دراین آئین نامه رانداشته باشد .
ث ـ هرگاه حقوق دولتی وعوارضی که به طور قانونی به وسیله نقلیه تعلق گرفته پرداخت نشده باشد .
ج ـ درصورت نداشتن برگ معاینه فنی به به استثناء وسایل نقلیه ای که از تاریخ ساخت آنها دوسال سپری نشده است .
ماده 5- به هنگام نقل وانتقال مالکیت ، اوارق شدن و یا از بین رفتن وسیله نقلیه ، پلاک ها در واحد شماره گذاری یا مراکز مجاز از روی وسیله نقلیه فک و نزد راهنمایی ورانندگی نگهداری می شود .
تبصره : در صورت خرید خودرو ، صاحب پلاک ها یا نماینده قانونی وی باید برای دریافت مجوز نصب پلاک بر روی وسیله نقلیه خریداری شده به واحد شماره گذاری یا مراکر مجاز مراجعه نماید.
ماده 6 – اشخاص حقیقی یا حقوقی دارنده پلاک ، مکلف اند پس از گذشت حداکثر ده روز از زمان تغییر محل اقامت یا فعالیت ، نشانی و کد پستی خود را به طور کتبی به نزدیکترین واحد شماره گذاری اعلام نمایند . مسئولیت های قانونی مربوط به اطلاع ندادن تغییر محل اقامت یا مرکز فعالیت به عهده مالک یا نماینده قانونی وی خواهد بود .
ماده7- در صورتی که وسیله نقلیه از سوی مراجع صلاحیت دار توقیف ، تملیک ، ضبط یا مصادره شود ، باید مراتب حداکثر ظرف 15 روز از سوی مرجع مربوط و یا منتقل الیه یا نماینده قانونی وی به واحد شماره گذاری محل اعلام گردد .
ماده 8- چنانچه پلاک به نام شخص حقوقی باشد ، مدیر مربوط مکلف است حداکثر ظرف 48 ساعت پس از تاریخ درج آگهی انحلال در روزنامه ، مراتب را به نزدیکترین واحد شماره گذاری به طور کتبی اعلام نماید .
ماده 9- در صورت فوت یا محجور شدن مالک وسیله نقلیه ، برحسب مورد ، نماینده قانونی وراث با ارائه گواهی تسلیم د ادخواست حصر وراثت به دادگاه و یا وصی و یا قیم مکلف است حداکثر ظرف مدت دو ماه از تاریخ فوت یا حجر به نزدیکترین واحد شماره گذاری برای اعلام استفاده کننده مجاز از وسیله نقلیه مراجعه نماید .
ماده10 – اشخاص مندرج در موارد ( 8و9) فوق مکلفند حداکثر ظرف مدت شش ماه برای معرفی مالک و یا متصرف قانونی جدید وسیله نقلیه ، به منظور مالیکت وثبت آن ، به راهنمایی ورانندگی مراجعه نماید . مراجعه نکردن در مهلت مقرر و سپری شدن مدت یاد شده موجب خواهدشد پلاکهای وسیله نقلیه از درجه اعتبار ساقط و غیر مجاز تلقی شود .
ماده 11- سازمان ثبت احوال کشور موظف است از طریق شبکه رایانه ای ، اطلاعات فوت شدگان را حداکثر ظرف مدت یک هفته از تاریخ فوت دراختیار راهنمایی ورانندگی محل قرار دهد .
ماده 12- نصب پلاک بر روی وسیله نقلیه به طریق زیر انجام می گیرد:
الف: برای وسایل نقلیه سه چرخ یا بیشتر با وزن خالی بیش از 400 کیلوگرم ، یک پلاک در جلو و پلاک دیگر در عقب آن نصب می شود .
ب : بر روی وسایل نقلیه دو چرخ تنها یک پلاک ، آن هم در عقب وسیله نقلیه نصب می گردد .
ت : پلاک یا پلاکها باید در محل تعیین شده نصب شوند .
ماده 13- به همراه یک زوج پلاک ، پلاک سوم وسیله نقلیه نیز به صورت برچسب از سوی راهنمایی ورانندگی یا اشخاص مورد تایید او صادر و بر روی شیشه جلو یا عقب وسیله نقلیه نصب می گردد . این برچسب دارای اطلاعات شماره پلاک ، تاریخ سپری شدن اعتبار پلاک ، تاریخ سپری شدن اعتبار پلاک ، کد واحد شماره گذاری و شماره شناسایی وسیله نقلیه (
Vehicle identification number - VIN ) میباشد ، پلاک سوم با هر بار تمدید اعتبار پلاک ، نقل وانتقال مالیکت و تعویض قطعات اصلی و رنگ وسیله نقلیه با اطلاعات جدید تولید و جایگزین پلاک سوم پیشین خواهد شد .زمان اجرای این ماده را راهنمایی و رانندگی تعیین مینماید
ماده 14- در صورت مفقود شدن و یا سرقت پلاک ، شماره پلاک یاد شده از فهرست پلاکهای فعال خارج و در فهرست پلاکهای سرقتی و مفقود شده قرار داده خواهد شد .تخصیص پلاک جدید به مالک وسیله نقلیه پس از سیر مراحل موضوع دستورالعمل ماده (3) این آئین نامه صورت خواهد گرفت .
تبصره : برای پلاکی که زایل می شود ، بنا به درخواست مالک و با مراجعه به واحد شماره گذاری بر اساس دستورالعمل یاد شده پلاک جدید صادر می شود .
ماده 15- راهنمایی ورانندگی پس از تخصیص شماره پلاک به مالک وسیله نقلیه و ورود اطلاعات مالک ( شماره ملی ) ووسیله نقلیه به سامانه ،‌کارت مشخصات و شناسنامه مالکیت وسیله نقلیه را صادر و بر حسب مورد ،‌به نشانی ( کد پستی ) مالک ارسال و یا به وی تسلیم مینماید .
ماده 16- هر گاه پلاک ، کارت مشخصات یا شناسنامه مالکیت وسیله نقلیه مفقود و یا از بین برود مالک یا نماینده قانونی وی مکلف است مراتب را حداکثر ظرف (48 ) ساعت به واحد شماره گذاری راهنمایی و رانندگی و یا مراکز مجاز اعلام کند و اقدام به دریافت پلاک جدید ، کارت مشخصات یا شناسنامه مالکیت المثنی نماید .
ماده 17- سازندگان و فروشندگان وسایل نقلیه موتوری موظفند به منظور عرضه و انتقال وسایل نقلیه از محلی به محل دیگر یا برای انجام آزمایش فنی وسیله نقلیه بدون انجام تشریفات شماره گذاری از راهنمایی ورانندگی پلاک ویژه دریافت نمایند دستورالعمل مربوط به مدت اعتبار و همچنین نحوه استفاده از پلاک ویژه و چگونگی ارائه اطلاعات مورد نیاز از سوی راهنمایی ورانندگی تعیین و اعلام می گردد .
ماده 18- راهنمایی و رانندگی میتواند پلاک ویژه تحویلی به سازندگان یا فروشندگان وسایل نقلیه را ، به علت نداشتن نیاز به استفاده یا استفاده بر خلاف مقررات پس بگیرد .
ماده 19- کلیه کارخانجات سازنده و مونتاژ خودرو و موتورسیکلت مکلفند تولیدات خود را پیش از عرضه به بازار و فروش به اشخاص ، با نظارت و برابر دستورالعمل اعلامی راهنمایی ورانندگی شماره گذاری نمایند .
ماده 20ـ هنگام نقل وانتقال مالکیت وسایل نقلیه ، متعاملین یا قائم مقام قانونی آنها ابتدا درخواست خود رابه راهنمایی ورانندگی نیروی انتظامی یامراکز مجاز تعیین شده ارائه می نمایند تاپس از احراز اصالت خودرو وتطبیق مدارک آنها، نسبت به فک پلاک منصوبه بر روی خودرو مورد معامله واختصاص پلاک جدید وصدور شناسنامه جدید وثبت تغییرات مزبور درنظام رایانه ای راهنمایی ورانندگی اقدام گردد سپس مراتب به طور کتبی توسط راهنمایی ورانندگی نیروی انتظامی یامراکز مجاز تعیین شده به دفتر اسناد رسمی جهت تنظیم سند رسمی انتقال ، منعکس می گردد. کارت خودرو ازسوی راهنمایی ورانندگی بعد از تایید مراتب تنظیم سند دردفترخانه اسناد رسمی که بوسیله پست سفارشی یا رایانه ای به سیستم راهنمایی ورانندگی منعکس میشود، به خریدار تحویل می گردد. گواهی راهنمایی ورانندگی وشناسنامه صادره تا 2 ماه اعتبار دارد ودرخلال مدت مذکور متعاملین یا قائم مقام قانونی انها موظفند برای ثبت معامله ودرج آن در ذیل شناسنامه (محل مخصوص ) به دفتر اسناد رسمی مراجعه نمایند .
تبصره ـ شرایط ونحوه واحراز صلاحیت مراکز مجاز موضوع این فصل ونحوه نظارت برآنها به موجب دستورالعملی خواهد بود که باپیشنهاد راهنمایی ورانندگی به تصویب وزیر کشور می رسد .
ماده 21ـ مالک وسیله نقلیه چنانچه قصد تغییر رنگ یاتعویض هریک از قطعات اصلی وسیله نقلیه شامل موتور، شاسی واتاق را داشته باشد باید بیشترمجوز لازم را از واحد شماره گذاری راهنمایی ورانندگی دریافت نماید .
تبصره ـ وسایل نقلیه عمومی باری ومسافری مشمول مقررات مربوط می باشند .
ماده 22 ـ تعویض قطعات اصلی وهمچنین، تغییر رنگ وسایل نقلیه وارداتی پیش از شماره گذاری نیز منوط به دریافت مجوز کتبی از واحدهای شماره گذاری می باشد .
ماده 23ـ درصورت سرقت ، مفقود شدن و یا اگر به هرعلتی وسیله نقلیه ای مورد تصرف غیرقانونی قرارگیرد، مالک ویا نماینده قانونی وی مکلف است بلافاصله مراتب رابه نزدیکترین واحد انتظامی اعلام نماید .
ماده 24ـ هرگاه پلاک به اشتباه بر روی وسیله نقلیه نصب شده باشد، راهنمایی ورانندگی موظف است پلاک مالک وسیله نقلیه را اخذ وپس از رفع اشتباه پلاک را باز گرداند .
ماده 25 ـ هرشخص حقیقی یاحقوقی می تواند به تعداد وسایل نقلیه ملکی خود مطابق ماده (3) پلاک دریافت نماید . نقل و انتقال هریک از وسایل نقلیه تابع مقررات این آئین نامه خواهد بود

فصل سوم = گواهینامه رانندگی ( ماده 26 تا 27 )


ماده 26ـ هرکس بخواهد باهرنوع وسیله نقلیه موتوری زمینی رانندگی نماید باید گواهینامه متناسب رانندگی با آن وسیله نقلیه را دارا باشد . بامتخلفان برابرقوانین ومقررات رفتار می شود .
ماده 27 ـ انواع گواهی نامه های رانندگی به شرح جدول پیوست شماره (1) وتوضیحات آن است ، که باشرایط زیر از سوی راهنمایی ورانندگی صادر
می شود :
الف ـ شرایط شرکت درآزمایش ها وصدور گواهی نامه موتورسیکلت گازی یاموتورگازی (گواهی نامه الف ـ 1 ) 0
1ـ حداقل 15 سال تمام
2ـ ارائه گواهی سلامت جسمی وروانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی
3ـ قبول شدن درآزمون های آیین نامه ومهارت عملی رانندگی باموتور گازی
ب ـ شرایط شرکت درآزمایش ها وصدور گواهی نامه موتورسیکلت های با حجم موتور تا200سی سی ( گواهی نامه الف ـ 2 ) .
1ـ حداقل 17سال تمام
2ـ ارائه گواهی سلامت جسمی وروانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی
3ـ قبول شدن درآزمون های آیین نامه ومهارت عملی رانندگی باموتور سیکلت مربوط
پ ـ شرایط شرکت درآزمایش ها وصدور گواهی نامه موتورسیکلت های باحجم موتور بالای 200 سی سی وسه چرخ باوزن تا400 کیلومتر(گواهی نامه الف ـ 3 ) .
1ـ حداقل 18سال تمام
2ـ ارائه گواهی سلامت جسمی وروانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی
3ـ دارابودن گواهی نامه موتورسیکلت تا200 سی سی حجم موتور( الف ـ 2) که حداقل یک سال تمام از تاریخ صدور آن گذشته باشد
4ـ قبول شدن درآزمون های آیین نامه ومهارت عملی رانندگی باموتور سیکلت مربوط
ت ـ شرایط شرکت درآزمایش ها وصدور گواهی نامه ( گواهی نامه ب ـ 1 ) .
1ـ حداقل 17سال تمام
2ـ ارائه گواهی سلامت جسمی وروانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی
3ـ قبول شدن درآزمون های آیین نامه ومهارت عملی رانندگی با وسیله نقلیه مربوط ، این نوع گواهی نامه برای درخواست کنندگان دراولین مرحله با اعتبار موقت یک ساله صادر می شود ودرمدت یاد شده دارنده آن مکلف به رعایت محدودیت ها وشرایط ویژه ای می باشد که درصورت رعایت آنها ورعایت مقررات این آیین نامه ومرتکب نشدن تخلف ، به گواهی نامه رانندگی با اعتبار موضوع تبصره ( 6 ) این ماده تبدیل خواهد شد . شرایط و ضوابط مربوط به رانندگی با گواهی نامه موقت ونحوه تبدیل آن ، به موجب دستورالعملی است که به پیشنهاد راهنمایی ورانندگی وتصویب وزیر کشور، مشخص واعلام می گردد

ت ـ شرایط شرکت درآزمایش ها وصدور گواهی نامه ( ب ـ 2 ) .
1ـ حداقل 21 سال تمام
2ـ سپری شدن حداقل دوسال تمام از تاریخ دریافت گواهینامه رانندگی ( ب ـ 1) .
3ـ ارائه گواهی سلامت جسمی وروانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی
4ـ قبول شدن درآزمون های آیین نامه ومهارت عملی رانندگی باوسیله نقلیه مربوط
ج ـ شرایط شرکت درآزمایش ها وصدور گواهی نامه ( پ ـ 1) .
1ـ حداقل 23 سال تمام
2ـ سپری شدن حداقل دوسال تمام از تاریخ دریافت گواهینامه رانندگی ( ب ـ 1) .
3ـ ارائه گواهی سلامت جسمی وروانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی
4ـ قبول شدن درآزمون های آیین نامه ومهارت عملی رانندگی باوسیله نقلیه مربوط
ج ـ شرایط شرکت درآزمایش ها وصدور گواهی نامه ( پ ـ2) .
1ـ حداقل 23 سال تمام
2ـ سپری شدن حداقل دوسال تمام از تاریخ دریافت گواهینامه رانندگی ( ب ـ 1) .
3ـ ارائه گواهی سلامت جسمی وروانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی
4ـ قبول شدن درآزمون های آیین نامه ومهارت عملی رانندگی باوسیله نقلیه مربوط
ح ـ شرایط شرکت درآزمایش ها وصدور گواهی نامه ( ت ـ 1 ) .
1ـ حداقل 25 سال تمام
2ـ سپری شدن حداقل دوسال تمام از تاریخ دریافت گواهینامه رانندگی ( پ ـ 1) .
3ـ ارائه گواهی سلامت جسمی وروانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی
4ـ قبول شدن درآزمون های آیین نامه ومهارت عملی رانندگی باوسیله نقلیه مربوط
خ ـ شرایط شرکت درآزمایش ها وصدور گواهی نامه ( ت ـ 2 ) .
1ـ حداقل 25سال تمام
2ـ سپری شدن حداقل دوسال تمام از تاریخ دریافت گواهینامه رانندگی ( پ ـ 2) .
3ـ ارائه گواهی سلامت جسمی وروانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی
4ـ قبول شدن درآزمون های آیین نامه ومهارت عملی رانندگی باوسیله نقلیه مربوط
خ ـ شرایط شرکت درآزمایش ها وصدور گواهی نامه ( ت ـ 2 ) .
1ـ حداقل 18سال تمام
2ـ ارائه گواهی سلامت جسمی وروانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی
3ـ قبول شدن درآزمون های آیین نامه ومهارت عملی رانندگی باوسیله نقلیه مربوط

فصل سوم = گواهینامه رانندگی ( ماده 27 تا 29 )


ذـ شرایط شرکت درآزمایش ها وصدور گواهی نامه رانندگی ویژه وسایل نقلیه سنگین عمرانی وکشاورزی ووسایل نقلیه فوق سنگین
1ـ حداقل 23سال تمام
2ـ ارائه گواهی سلامت جسمی وروانی از مراجع صلاحیت دار پزشکی
4ـ قبول شدن درآزمون های آیین نامه ومهارت عملی رانندگی باوسیله نقلیه مربوط درگواهی نامه های رانندگی ویژه ، نوع وسیله نقلیه ای که دارنده می تواند با آن رانندگی کند، قید می شود. برای رانندگی با وسایل نقلیه ویژه ای که سمرعت آنها از 30 کیلومتر درساعت تجاوز می کند، درشهرها و راه های عمومی ، علاوه بر داشتن گواهی نامه ویژه ، ( پ ـ 1) نیز ضروری است .
تبصره 1ـ در تمام موارد بالا علاوه بررعایت شرایط تعیین شده ، ارائه گواهی طی دوره آموزش آیین نامه ومقررات راهنمایی ورانندگی وهمچنین ارائه گواهی طی دوره کسب مهارت عملی رانندگی ، از آموزشگاههای رانندگی مجاز الزامی می باشد . درخواست کنندگان یا دارندگان گواهی
نامه های ( ب ، پ و ت ) که خواستاررانندگی باوسیله نقلیه دارای یدک هستند، باید آموزشهای لازم راکسب نمایند . برای وسایل نقلیه ویژه باتوجه به کاربری مربوط ، ارائه گواهی کسب مهارت عملکرد ویژه از مراکز مجاز یاد شده الزامی است .
تبصره 2 ـ راهنمایی ورانندگی می تواند درصورت لزوم آزمایش مجدد مقررات راهنمایی ورانندگی را پیش از انجام آزمون مهارت عملی از درخواست کنندگان به عمل آورد .
تبصره 3 ـ مراجع انجام معاینات پزشکی وهمچنین ضوابط احراز سلامت جسمی و روانی درخواست کنندگان وهرگونه تغییر در آن به پیشنهاد وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی توسط کار گروهی متشکل از نمایندگان وزارتخانه های کشور ، راه وترابری ، بهداشت و درمان وآموزش پزشکی وراهنمایی ورانندگی تعیین می گردد ( پیوست شماره 2 ) .
تبصره 4 ـ درتمام موارد بالا آزمون آیین نامه ومقررات راهنمایی ورانندگی به صورت نوشتاری ویا رایانه ای انجام می گیرد .
تبصره 5 ـ مدت اعتبار انواع گواهی نامه رانندگی 5 سال است و پس از پایان اعتبار آن و درصورت احراز سلامت جسمی وروانی ، برای دوره های 5 ساله تمدید می گردد . برای افرادی که بیش از 70 سال تمام باشند ، لازم است سلامت جسمی وروانی هردوسال بررسی واحراز گردد .
ماده 28 ـ وضعیت ظاهری درخواست کننده ( نقص عضو ) با گواهی سلامت جسمی وروانی صادره از مراکز پزشکی مجاز تعیین شده به وسیله افسران کارشناس تطبیق داده میشود ودرصورت وجود مغایرت موضوع به کمیسیون پزشکی نیروی انتظامی ارجاع می گردد .
ماده 29ـ درخواست کننده هرنوع گواهی نامه رانندگی باید مدارکی را که ازطرف راهنمایی ورانندگی اعلام می شود به مراجع آگهی شده ارائه کند .
ماده 30ـ مندرجات گواهی نامه رانندگی شامل نوع یا پایه وگروه گواهینامه رانندگی ، مدت اعتبار، مشخصات راننده ( کد ملی )، نامه احد صادر کننده ، امضای صادرکننده ، شماره مسلسل ، تاریخ وشماره صدور، عکس درخواست کننده ، مهر واحد صدور ومشخصات ضروری دیگر باشد
ماده 31 ـ هرگاه درخواست کننده گواهی نامه رانندگی درآزمایش های مربوط موفق گردد، گواهی نامه رانندگی پس ازرویت مدارک لازم صادر وبه او تسلیم خواهد شد. دارنده گواهی نامه موظف است ظرف یک ماه پیش از پایان مهلت مقرر، برای تمدید مدت اعتبار یاتعویض آن به گواهی نامه معادل به راهنمایی ورانندگی مراجعه نماید . راهنمایی ورانندگی هنگام تمدید یاتعویض گواهی نامه ، ضمن دریافت گواهی سلامت جسمی وروانی از درخواست کننده ، می تواند آزمون های لازم را از وی به عمل آورد . ماموران راهنمایی ورانندگی وپلیس راه هنگام کنترل گواهی نامه رانندگان موظفند درصورتی که تاریخ اعتبارآن سپری شده باشد. گواهینامه را با ارائه رسید اخذ وپس از اعمال قانون، گواهی نامه یاد شده را برای تمدید ویا تجدید به اداره مربوط ارسال نمایند . دارنده گواهی نامه موظف است حداکثر ظرف مدت یک ماه بامراجعه به واحد مربوط برای دریافت گواهی نامه رانندگی جدید اقدام نماید .
تبصره 1ـ دارندگان گواهی نامه پایه بالاتر درگروه مربوط ، می توانند رانندگی وسایل نقلیه موضوع گواهی نامه های پایه پایین تر، ه جز پایه ( الف ) را انجام دهند .
تبصره 2 ـ دستورالعمل نحوه زمان بندی وضوابط چگونگی انجام آزمون ها ، تمدید اعتبار، تجدید آزمون درصورت مردود شدن درخواست کننده ونحوه ومیزان عوارض ومالیات مصوب قابل دریافت و نظایرآن از سوی راهنمایی ورانندگی تهیه وبه اطلاع عموم رسانده می شود.
ماده 32 ـ درصورتی که دارنده گواهی نامه بخواهد برای دریافت گواهی نامه از انواع دیگر اقدام نماید، موظف است درآزمون های مربوط شرکت کند پس از قبول شدن چنانچه، گواهی نامه قبلی پیشنیازگواهی نامه مورد درخواست باشد از درخواست کننده اخذ وگواهی نامه جدید صادروبه وی تحویل می گردد.
ماده 33 ـ رانندگی باهرنوع تاکسی ووسایل نقلیه عمومی درشهرهاو وسایل نقلیه عمومی جاده ای ، علاوه برگواهی نامه رانندگی متناسب، حسب مورد، نیازمند داشتن مجوز ازشهرداری ویادفترچه کار یا برگ فعالیت صادره از سوی وزارت راه وترابری می باشد.
ماده34 ـ درصورتی که گواهی نامه رانندگی مفقود شود یا ازبین برود، دارنده آن می تواند درخواست صدور المثنی نماید . پس از احراز درستی ادعای درخواست کننده ، بادریافت مدارک لازم وگواهی سلامت جسمی وروانی درخواست کننده و بارعایت ضوابطی که راهنمایی ورانندگی اعلام می نماید ، گواهی نامه المثنی صادر وبه وی تسلیم می گردد .
ماده 35 ـ دارندگان گواهی نامه های معتبر خارجی ( اعم از ایرانیان یاخارجیان ) می توانند تا شش ماه پس از ورود درایران، رانندگی نمایند . ولی درصورت تمایل به ادامه رانندگی درایران باید پیش از سپری شدن مدت یاد شده گواهی نامه خارجی خود را به گواهی نامه ایرانی تبدیل نمایند .
تبصره ـ دارندگان گواهی نامه رانندگی کشورهای غیر از متعاهدین کنوانسیون های 1968 ، وین ( قانون الحاق ایران به کنوانیسیون عبورومروردر جاده ها وکنوانیسیون مربوط به علائم راه ها ـ مصوب ( 1354) ، باید ترجمه معتبرگواهی نامه راهمراه داشته باشند .
ماده 36ـ تبدیل کواهی نامه های رانندگی معتبر صادرشده از کشورهای خارجی ، که گواهی نامه صادره از ایران درقلمرو سرزمینی آنان برای رانندگی معتبر محسوب می شود ویا آن کشوراز متعاهدین کنوانسیون های 1968 ، وین راجع به مقررات عبور ومرور در راه ها وعلائم راه ها به شمارمی آید، بارویت اصل گواهی نامه خارجی و با احراز سلامت جسمی وروانی درخواست کننده صورت می پذیرد . درموارد دیگر تبدیل گواهی نامه های رانندگی با تایید وزارت کشورصورت می پذیرد .
ماده37 ـ ماموران سیاسی وکنسولی واعضای سازمان های بین المللی می توانند برای تبدیل گواهی نامه های خود مدرک مندرج درماده (35) راازطریق وزارت امورخارجه به راهنمایی ورانندگی ارسال دارند .
ماده 38ـ صدور گواهی نامه مجدد برای کسانی که گواهی نامه رانندگی آنان اخذ ویاتوقیف شده باشد ممنوع است . ودرصورت صادر شدن از درجه اعتبار ساقط می باشد و به وسیله راهنمایی ورانندگی اخذ و ابطال خواهد شد .
ماده 39 ـ راهنمایی ورانندگی موظف است درصورتی که گواهی نامه رانندگی اشتباه یا ناقص صادر شده باشد از دارنده آن اخذ و پس از رفع اشتباه و نقص ، گواهی نامه صحیح را صادر و به وی باز گرداند .
ماده40ـ هرگاه دارنده گواهی نامه یکی از شرایط پزشکی موضوع تبصره (3) ماده (27) را از دست بدهد ، موظف است حداکثر ظرف یک ماه به راهنمایی ورانندگی مراجعه نماید. راهنمایی ورانندگی دارنده گواهی نامه رابرای انجام معاینات وآزمایش های ضروری پزشکی به مراکز پزشکی مجاز معرفی می نماید . درصورتی که نداشتن شرایط وصلاحیت رانندگی ضمن آزمایش جدید محرز گردد، گواهی نامه از وی اخذ وگواهی نامه متناسب باشرایط جسمانی وی تعیین پس از صدور به وی تسلیم می شود ودر صورت نداشتن صلاحیت رانندگی ، گواهی نامه ابطال می گردد. تبصره ـ درصورت کشف نقص عضو موثر، از سوی ماموران مراهنمایی ورانندگی وپلیس راه ، گواهی نامه مرانندگی اخذ وتا زمان بررسی های پزشکی واعلام امکان صدور گواهی نامه مجدد ، دارنده گواهی نامه حق رانندگی ندارد .
ماده41 ـ درصورتی که راننده به علت تکرار ارتکاب تخلفات مهم وحادثه ساز دریک سال ، حد نصاب نمره منفی را دریافت نماید، گواهی نامه وی به استناد قانونی نحوه رسیدگی به تخلفات واخذ جرائم رانندگی ( مصوب 1350) ، ضبط یا ابطال خواهد شد .
ماده 42 ـ نحوه شرایط و مسئول صدور گواهی نامه راهبران انواع وسایل حمل ونقل ریلی شهری وحومه ، برابر دستورالعملی خواهد بود که به تصویب شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور برسد .

فصل چهارم = معاینه و آزمایش فنی وسایل نقلیه ( ماده 43 تا 47 )‌

ماده 43- رانندگی با وسیله نقلیه ای که برگ معاینه فنی معتبر نداشته باشد ، ممنوع است دارندگان وسایل نقلیه مکلفند وسایل نقلیه خویش را برای انجام معاینه فنی در مراکز فنی مجاز تعیین شده حاضر و پس از احراز شرایط لازم ، برگ یا برچسب معاینه دریافت نمایند . این گواهی که مدت اعتبار آن ومشخصات وسیله نقلیه در آن درج می شود باید بر سطح درونی قسمت بالای سمت راست شیشه جلو و یا بر روی پلاک وسیله نقلیه ، بر حسب اعلام مراجع مربوط ، نصب یا قرارداد شود ، به نحوی که برای کنترل ماموران راهنمایی ورانندگی و پلیس راه قابل دیدن باشد .
تبصره : درطی مدتی که برچسب یا برگ معاینه فنی اعتبار دارد ، در صورت بروز نقص فنی ، مالک موظف است برای رفع نقص اقدام نماید .
ماده 44 – معاینه و آزمایش فنی وسایل نقلیه اعم است از تشخیص اصالت ، سلامت زیست محیطی ، فنی ، تجهیزاتی و ایمنی وسایل نقلیه .
ماده 45 – ضوابط ایجاد تشخیص صلاحیت ، اختیارات ، نحوه صدور مجوز و نظارت بر مراکز فنی مجاز و قسمت هایی که باید مورد معاینه قرار گیرند ، بر اساس دستورالعملی خواهد بود که از سوی کار گروهی با مسئولیت وزارت کشور و عضویت وزارتخانه های راه و ترابری ، صنایع ومعادن ، سازمان حفاظت محیط زیست و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران تهیه و ابلاغ می شود .
تبصره – معاینه فنی می باید به وسیله مهندسان یا کاردان های فنی و یا افراد با تجربه دارای گواهی انجام کار از مراجع صلاحیت دار صورت پذیرد .
ماده 46 – ستادهای معاینه فنی و مراکز معاینه فنی مجاز به منظور تشخیص اصالت خودرو در هنگام معاینه فنی ضمن هماهنگی با راهنمایی ورانندگی ازکارشناسان واجد شرایط استفاده مینمایند .
ماده 47- دوره های معاینه فنی نواع خودورها به شرح زیر می باشد :
الف – انواع وسایل نقلیه عمومی مسافر بری و باربری در فاصله های سه ماهه یا بیشتر .
ب – وسایل نقلیه متعلق به دولت ، نهادهای عمومی غیر دولتی مانند شهرداری ها ، نیروی نظامی و انتظامی در فاصله های سه ماهه یا بیشتر .
پ – وسایل نقلیه دیگر و موتورسیکلت ها در فاصله های شش ماهه یا بیشتر .
تبصره – خودروهای نو تا دو سال پس از تولید ، نیاز به دریافت برچسب یا برگ معاینه فنی ندارند .
ماده 48- در شهرهایی که امکانات معاینه و آزمایش فنی وجود ندارد رانندگان وسایل نقلیه عمومی باید بر اساس مفاد ماده (47) این آئین نامه برای معاینه فنی وسیله نقلیه خود و دریافت گواهی معاینه به نزدیکترین محلی که امکانات لازم برای معاینه وجود دارد و یا محلی که از طرف مراجع صلاحیت دار تعیین و اعلام شده است مراجعه نمایند .
ماده 49- مراکز مجاز معاینه فنی برای وسایل نقلیه ای که سالم و بدون نقص فنی تشخیص داده شوند ، برگ معاینه فنی صادر می نمایند . چنانچه ضمن معاینه ، وسیله نقلیه ای معیوب یا ناقص تشخیص داده شود ، راننده یا مالک تنها میتواند وسیله نقلیه را تا تاریخی که در برگ اجازه نامه صادر شده به وی تسلیم می گردد ، به تعمیرگاه یا توقفگاه منتقل سازد .
تبصره – چنانچه وسیله نقلیه ای بدون اصالت تشخیص داده شود ، ضمن صادر نکردن برگ معاینه فنی ، مراتب به مراجع انتظامی اطلاع داده میشود .
ماده 50- ستاد معاینه فنی خودرو ، شهرداری ها و سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای با همکاری نمایندگان سازمان حفاظت محیط زیست و نیروی انتظامی موظفند برنحوه عملکرد مراکز صدور برگ معاینه فنی بر اساس دستورالعمل موضوع ماده (45) نظارت مستمر اعمال نمایند و در صورت مشاهده رعایت نکردن ضوابط ومقررات مربوط ، برای جلوگیری از ادامه تخلف ورفع آنها اقدام و در صورت تکرار ، مجوز مرکز برای انجام انجام معاینه و صدور برگ معاینه ابطال می گردد .
ماده 51 – تا پایان برنامه چهارم توسعه اقتصادی ، اجتماعی وفرهنگی جمهوری اسلامی ایران ، در شهرهایی که تجهیزات کامل انجام معاینه فنی وجود ندارد ، مراکز مجاز معاینه فنی میتوانند با تایید کارگروه موضوع ماده (45) برای انجام معاینه فنی با رعایت حداقل شرایط مورد قبول شورای هماهنگی ترافیک استان ، اقدام نمایند .
ماده 52 – برگ و برچسب های معاینه فنی مورد استفاده در مراکز مجاز معاینه فنی سراسر کشور بر اساس طرح نمونه مورد تایید کار گروهی متشکل از سازمان شهرداری های کشور ، سازمان راهداری و حمل ونقل جاده ای ، راهنمایی ورانندگی و سازمان حفاظت محیط زیست می باشد .
تبصره – برگ و برچسب معاینه فنی که از طریق ستاد معاینه فنی و مراکز مجاز صادر میشود در سراسر کشور معتبر است .
ماده 53 – درمواردی که حرکت وسیله نقلیه در راه های عمومی طبق نظر کارشناس راهنمایی ورانندگی یا پلیس راه به علت معایب و نواقص فنی ، خطرناک تشخیص داده شود ضمن اعمال قانون ، پلاک آن اخذ و با نصب پلاک تعمیری به تعمیرگاه اعزام می شود . پس از رفع عیب و نقص فنی لازم است مالک و یا نماینده قانونی وی برای پس گرفتن پلاک به راهنمایی ورانندگی محل مراجعه نماید .



فصل پنجم = تجهیزات ـ بخش اول تجهیزات وسایل نقلیه موتوری ( ماده 54 تا 55 )


ماده 54 ـ اشخاص حق ندارند وسیله نقلیه ای راکه لوازم وتجهیزات یاد شده درمقررات وروش اجرایی تائید نوع وسایل نقلیه موتوری وتریلرهای آنها، موضوع استاندارد ملی ایران واین فصل رانداشته یا دارای لوازم وتجهیزات مخالف آن باشد ، در راه های عمومی برانند ویا این گونه وسایل نقلیه را برای رانندگی دراختیاردیگری بگذارند ، درصورت وجود مغایرت بین مفاد این فصل واستاندارد ملی ، ملاک عمل استاندارد ملی مربوط می باشد .
ماده 55 ـ تمام وسایل نقلیه ویدک کش ها وتراکتورهای بارکش حداقل باید دارای چراغ هایی به شرح زیر باشند :
الف ـ دوچراغ بزرگ بانور سفید یازرد با قابلیت تبدیل به نور بالا وپایین در دوطرف جلو .
ب ـ دوچراغ جانبی کوچک بانور زرد یا سفید برای تشخیص عرض جلو وسیله نقلیه درمنتهی الیه هریک از دو سمت جلو .
پ ـ دوچراغ جانبی کوچک بانور قرمز برای تشخیص عرض عقب وسیله نقلیه درمنتهی الیه هریک از دوسمت عقب .
ت ـ دوچراغ کوچک بانور قرمز برای توقف (چراغ ترمز) درعقب وسیله نقلیه که هم زمان باگرفتن ترمز روشن شده و از فاصله 35متری دیده شود.
ث ـ یک چراغ کوچک بانور سفید درعقب برای تشخیص شماره پلاک ، نور این چراغ باید برای تشخیص شماره پلاک از فاصله 25مترکافی باشد.
ج ـ دوچراغ کوچک به رنگ سفید یا زرد برای نشان دادن حرکت بادنده عقب (چراغ دنده عقب ) ، این چراغ ها باید طوری نصب گردد که تنهاهنگام راندن به عقب روشن شده وخیرگی و ناراحتی برای چشم دیگر استفاده کنندگان از راه فراهم ننماید .
چ ـ دو چراغ راهنمای الکتریکی یاالکترونیکی با نور زرد دردوطرف جلو و دوتای دیگر از آن بارنگ قرمز یازرد در دوطرف عقب برای اعلام قصد گردش به چپ یا به راست ویاتغییر خط حرکت ، نوراین چراغ ها در روز باید از فاصله 35 متری قابل دیدن باشد .
ح ـ یدک ونیمه یدک های متصل باید دارای چراغ های مندرج دربندهای (ت) و(ث) و(ج) و دو راهنمای عقب موضوع بند ( چ) این ماده باشند. اگر وسیله نقلیه ای دارای چند یدک زنجیری باشد چراغ های یاد شده باید درعقب آخرین یدک نصب گردد .
خ ـ دوچراغ چشمک زن درجلو و دو چراغ چشمک زن درعقب که به طور هم زمان برای اعلام هشدار، احتیاط و یاخطر به رانندگان دیگر به کاربرده میشوند
تبصره 1 ـ به کاربردن چراغ های جانبی در وسایل نقلیه طویل ، موضوع بند (35) ماده (1) الزامی است .
تبصره 2 ـ وسایل نقلیه سواری که پس از ابلاغ این آیین نامه تولید می شوند ، باید دارای یک چراغ ترمز در پشت شیشه عقب (چراغ ترمزسوم) باشند .


فصل پنجم = تجهیزات ـ بخش اول تجهیزات وسایل نقلیه موتوری ( ماده 56 تا 62 )‌


ماده 56- نور چراغ های کوچک جلو و خطر عقب باید در شرایط جوی معمولی از فاصله 150 متری دیده شود . نور چراغ های راهنما و ایست نبایستی خیره کننده باشد .
ماده 57- سامانه روشنایی چراغ های وسیله نقلیه باید طوری تعبیه و تنظیم گردد که هر وقت راننده چراغ های جلو و یا چراغ های کمکی را روشن نماید چراغ های عقب نیز هم زمان روشن شود .
ماده 58- ارتفاع چراغ های جلو نباید از 135 سانتیمتر بیشتر و از 70 سانتیمتر کمتر باشد ارتفاع چراغ های عقب نیز نباید از یک متر بیشتر و از 50 سانتیمتر کمتر باشد .
ماده 59- چراغ های بزرگ جلو بایستی دارای وسیله تبدیل نور باشند که تابش نور را به بالا یا پایین به ترتیب زیر عوض کنند :
الف : نور بالا ( چراغ رانندگی ) باید طوری تنظیم گردد که به وسیله آن وجود اشخاص یا اشیاء از فاصله 150 متری تشخیص داده شود .
ب : نور پایین ( چراغ عبور ) باید به نحوی تنظیم شود که به وسیله آن اشخاص یا اشیاء از فاصله 35 متری مشخص شوند .
ماده 60-تمام وسایل نقلیه انتظامی ، بازرسی ، امدادی و خدماتی ویژه باید در مرتفع ترین نقطه خود دارای چراغ گردان همراه با آژیر که تولید صدای مشخص نماید ، باشند . نور این چراغ ها باید هنگام روشن بودن از فاصله 150 متری قابل دیدن باشد . دستورالعمل استفاده از چراغ گردان ، شامل انواع رنگ ، ابعاد و ضوابط دیگر بنا به پیشنهاد راهنمایی ورانندگی به تصویب شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور می رسد .
ماده 61- داشتن تجهیزات زیر برای وسایل نقلیه مجاز است :
الف :‌ دو عدد چراغ ویژه مه با نور زرد در دو طرف قسمت جلو که ارتفاع این چراغ ها نباید از یک متر بیشتر و از 40 سانتیمتر کمتر باشد . نوراین چراغ ها باید طوری تنظیم گردد که در طول 10 متر ، از سطح افقی محل نصب چراغ بالاتر نیاید ، هنگام به کاربردن چراغ های مه باید از نور پایین چراغ های بزرگ نیز استفاده شود .
ب: دو چراغ رانندگی اضافی با نور سفید در جلو ( چراغ کمکی ) که ارتفاع آن نباید از 5/1 متر بیشتر و از 40 سانتیمتر کمتر باشد . این چراغ ها در صورت لزوم می توانند همراه چراغ های بزرگ جلو به کار روند .
پ : دو چراغ کوچک با نور زرد یا سفید روی گلگیر و یا دو طرف سپر که خیره کننده نباشد .
ت : چراغ های کوچک اضافی در جلو با نور سفید یا زرد و در عقب با نور قرمز که هنگام استفاده باید به طور مرتب روشن و خاموش شده و از فاصله 150 متری دیده شوند .
ماده 62- تمام وسایل نقلیه موتوری و انواع یدک ها و نیمه یدک ها که در جاده های عمومی عبور مینمایند باید دو نورتاب ( رفلکتور ) به رنگ قرمز یا شبرنگ قرمز در دوطرف قسمت عقب خود داشته باشند . هر گاه نورتاب هایی در سمت جلو نصب شوند باید رنگ آنها زرد باشد ارتفاع نورتاب ها بیشتر از 5/1 متر و کمتر از 60 سانتیمتر نخواهد بود ، مگرآنکه بلندی خود وسیله نقلیه از کف زمین کمتر از 60 سانتیمتر باشد ، نورتاب های عقب یدک های مستقل ممکن است در دو طرف آن یا در دو طرف بار نصب شود در تمام موارد یاد شده باید نورتاب ها به طور کامل قابل دیدن بوده و صفحه های آنها دارای اندازه و ویژگی هایی باشد که هنگام شب در مقابل نور چراغ های وسایل نقلیه دیگر از فاصله 150 متری به طور کامل دیده شود .


فصل پنجم = تجهیزات بخش اول تجهیزات وسایل نقلیه موتوری ( ماده 63تا65 )‌


ماده 63- هرگونه وسیله نقلیه موتوری غیر از موتور سیکلت باید دارای ترمزهایی باشد که به راحتی بتوان در حال راندن و در صورت لزوم آن را به کاربرد این ترمزها باید قادر باشند وظایف سه گانه ترمز را به شرح زیر انجام دهند :
الف – ترمز پایی باید بتواند سرعت وسیله نقلیه را به هر صورتی که بارگیری شده و یا مسافر را حمل میکند و در سربالایی و یا سرازیری که حرکت می نماید کاهش داده و آن را به طور سریع و موثر و با ایمنی متوقف نماید . شتاب منفی این گونه ترمزها نباید کمتر از استاندارد تعیین شده باشد .
ب – ترمز دستی باید بتواند وسیله نقلیه را به هر صورتی که بارگیری شده و یا مسافر حمل مینماید ، در شیب 16 درصد سربالایی و یا سرازیری در حال توقف نگهدارد . در وسایل نقلیه ای که کمک ترمز و یا ترمز موتور پیش بینی شده است ، این گونه ترمزها باید در فاصله مناسبی حتی در صورت پایی بودن بتواند سرعت وسیله نقلیه را به هر صورتی که بارگیری یا مسافر گیری شده باشد کاهش داده و در نهایت متوقف سازد .
ماده 64- ترمز پایی باید روی تمام چرخ های وسیله نقلیه موثر بوده و عمل نماید باوجود این اگر وسیله نقلیه دارای بیش از دو محور باشد میتوان اجازه داد که روی چرخ های یکی از محورها عمل ننماید . کمک ترمز و یا ترمز موتور و همچنین ترمز دستی باید حداقل روی یکی از چرخ های هر طرف مقطع طولی وسیله نقلیه عمل نمایند .
ماده 65- ترمزهای یدک ها به استثنای یدک سبک باید دارای شرایط زیر باشند :
الف – ترمز پایی که قادر باشد سرعت وسیله نقلیه را به هر صورتی که بارگیری شده ودر هر شیبی که باشد کاهش داده وآن را به طور سریع و موثر و با ایمنی متوقف سازد .
ب – ترمز دستی که قادر باشد وسیله نقلیه را به هر صورتی که بارگیری شده باشد در شیب 16 درصد سربالایی و یا سرازیری در حال توقف نگهدارد و سطوح ترمز کننده آن با وسیله ای که تنها مکانیکی بوده ، مورد استفاده قرارگیرد این مقررات در مورد یدک هایی که نمی توان بدون استفاده از ابزار وآلاتی ، آن را از وسیله نقلیه کشنده جدا نمود ، به کار برده نمی شود ، مشروط به این که آنچه از ترمز دستی انتظار می رود برای وسیله نقلیه مرکب ، موثر باشد .
پ- تجهیزاتی که وظیفه ترمز پایی و ترمز دستی را انجام می دهند می توانند دارای اجزای مشترکی باشند .
ت – ترمز پایی باید روی کلید چرخ های یدک عمل نماید .
ث – ترمز پایی یدک باید به وسیله ترمز پایی وسیله نقلیه کشنده مورد عمل قرار گیرد . در هر حال، اگر حداکثر وزن مجاز یدک از 3500 کیلوگرم تجاوز ننماید ، می توان ترمزها را طوری ترتیب داد که با کم شدن فاصله بین یدک در حال حرکت وسیله نقلیه کشنده عمل نمایند .
ج – ترمز پایی و ترمز دستی باید روی سطوح ترمز کننده ، که به طور دایم با کمک اجزایی با نیروی کافی به چرخ ها متصل بوده ، عمل نمایند .
چ – ترمزها باید به نحوی باشند که در صورت شکستن یا پاره شدن وسایل اتصال با یدک در حال حرکت یدک به طور خودکار توقف نماید

فصل پنجم = تجهیزات ـ بخش اول تجهیزت وسایل نقلیه موتوری ( ماده 66تا73)‌


ماده 66-تمام وسایل نقلیه موتوری تولیدی و یا وارداتی باید مجهز به کمر بند ایمنی استاندارد برای سرنشینان باشد .
ماده 67- رانندگی با وسایل نقلیه ای که دارای ترمزهای استاندارد ملی و یا بامشخصات و شرایط یادشده در این آیین نامه نباشد ممنوع است .
ماده 68 – هر وسیله نقلیه موتوری باید حداقل به یک وسیله اخطار شنیداری (بوق ) با صدای استاندارد مجهز باشد . این گونه تجهیزات باید تولید صدای مداوم و یکنواخت نموده و ایجاد صدای خشن و ناهنجار ننماید . ولی وسایل نقلیه ای که دارای حق تقدم عبور میباشند ( وسایل نقلیه امدادی و خدماتی و پلیس و مانند آن )‌میتوانند علاوه بر دارا بودن بوق ، وسایل اخطار شنیداری دیگری که مقید به این ویژگی ها نباشد برای استفاده هنگام لزوم داشته باشند . همچنین، وسایل نقلیه مسافربری و باربری عمومی برون شهری نیز می توانند وسایل اخطار شنیداری استاندارد دیگری باشند تا در زمان لازم در بیرون شهرها و مناطق غیر مسکونی استفاده نمایند .
ماده 69- هر وسیله نقلیه موتوری باید مجهز به لوله خروجی گاز و صدای موتور باشد به نحوی که مانع خروج صدای ناهنجار در بیرون وسیله نقلیه و انتشار گاز ناشی از سوخت موتور در درون وسیله نقلیه گردد .
ماده 70- روی چرخ های وسایل نقلیه یا کنار آنها نباید اجسام اضافی و زائد مانند میخ و پیچ بلند یا هر شیئی که از سطح بیرونی چرخ ها تجاوز کند وجود داشته باشد ، مگر آنکه در تراکتورهای زراعتی و انواع کمباین لازم باشد .
ماده 71- تمام وسایل نقلیه شب ها هنگام حرکت در جاده ها باید سه چراغ یا سه مشعل الکتریکی با نور قرمز یا دو مثلث شبرنگ ایمنی که در شرایط جوی معمولی از فاصله 150 متری قابل دیدن باشند همراه داشته باشند تا هنگام ضرورت ، برحسب مورد ، ازآنها استفاده نمایند .
ماده 72- وسایل نقلیه ای که مواد خطرناک حمل میکنند ضمن رعایت مفاد آئین نامه حمل مواد خطرناک ، باید سه چراغ قرمز الکتریکی ودو مثلث شبرنگ را همراه داشته باشند . حمل فانوس برای اینگونه وسایل نقلیه ممنوع است .به علاوه باید دارای دستگاه پمپ آتش نشانی آماده به کار باشند . این پمپ ها باید در محل هایی نصب شوند که هنگام ضرورت بتوان به سرعت آنها را مورد استفاده قرار داد
ماده 73- به منظور جلوگیری از انتشار گل و لای ، سنگ ریزه ومانند آن نصب تجهیزات مناسب لاستیکی ، فلزی و مانند آن در قسمت بیرونی آخرین محور انواع وسایل نقلیه به ویژه کامیون ، تریلر و اتوبوس الزامی است .



ماده 74 – تجهیزات اختصاصی موتورسیکلت و دوچرخه باید براساس استاندارد مورد تایید موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران بوده واز نظر عدم آلودگی های زیست محیطی ، استانداردهای مصوب شورای عالی حفاظت محیط زیست را رعایت نموده باشند .
ماده 75- موتور سیکلت باید دارای دو نوع ترمز باشد که یکی از آنها حداقل روی چرخ عقب و یا همه چرخ ها و دیگری روی چرخ جلو و یا همه چرخ ها عمل نماید . اگر موتورسیکلت دارای اتاقک پهلو ( ساید کار) باشد ترمز چرخ اتاقک پهلو ضروری نمی باشد این ترمزها باید قادر باشند سرعت موتورسیکلت را به صورتی که دارای سرنشین می باشد در هر شیبی کاهش داده و آن را سریعا" و به طور موثر و با ایمنی متوقف سازد موتورسیکلت های سه چرخ که چرخ های آنها در ارتباط با محور طولی وسط موتورسیکلت به طور قرینه قرار گرفته باشد باید مجهز به یک ترمز دستی همانند وسایل نقلیه موتوری دیگر باشند .
ماده 76- موتورسیکلت ها باید حداقل دارای یک چراغ با نور سفید در جلو ، یک چراغ قرمز عقب همراه با چراغ قرمز ترمز ، دو چراغ راهنما در جلو و دو چراغ راهنما در عقب و یک نورتاب قرمز در عقب باشند .
ماده 77 – دوچرخه باید دارای تجهیزات زیر باشد :
الف- یک چراغ سفید یا زرد در جلو که هنگام شب تا مسافت 15 متری جلوی آن را به قدر کافی روشن سازد .
ب – یک چراغ با نور قرمز در عقب که در هنگام شب از فاصله 150 متری دیده شود .
پ – یک نوتاب به رنگ قرمز در عقب و همچنین یک نورتاب برنگ زرد در جلو، که نور وسایل نقلیه پشت سر و جلو رااز فاصله 20 متری منعکس نماید .
ت – یک زنگ یا بوق که صدای آن از فاصله 30 متری شنیده شود نصب و استفاده از زنگ های صوتی یا آژیر یا بوق خطر برای دوچرخه ها ممنوع است .
ث – ترمزی که به هنگام گرفتن آن دوچرخه در فاصله مناسبی متوقف گردد .



فصل ششم = مقررات حمل بار ( ماده 78تا82 )‌
ماده 78- طول و عرض ، ارتفاع و ظرفیت وسیله نقلیه بر طبق مشخصات ( کاتولوگ ) به وسیله کارخانه سازنده که به تایید وزارت صنایع و معادن می رسد تعیین میگردد . در هر حال، حداکثر ظرفیت تعیین شده نباید از مشخصات مندرج در کاتالوگ تجاوز نماید .تطبیق این مشخصات با افسر کارشناس راهنمایی ورانندگی میباشد .
ماده 79- ظرفیت ، ابعاد و وزن های مجاز وسایل نقلیه باری و مسافری در جاده ها تابع ضوابط وزارت راه و ترابری و در شهر ها تابع مقررات وزارت کشور میباشد .این مقررات در پیوست شماره 3 این آئین نامه ذکر گردیده است .
ماده 80 – وسایل نقلیه مسافربری حق ندارند حیوانات و بارهایی راکه برای مسافران ایجاد مزاحمت یا تولید بوی نامطبوع وآلودگی مینمایند و همچنین بارهایی که از گلگیرها و یا از درون اتاق به اطراف تجاوز نماید حمل نمایند .
ماده 81- مقامات صلاحیتدار می توانند برای حمل محمولاتی که قابل تجزیه نبوده و بیش از ظرفیت یا بزرگتر ازحجم معین است پروانه ویژه ای که حاوی مشخصات و ظرفیت وسیله نقلیه حمل کننده ووزن و حجم بار و مسیر و تعداد دفعات و شرایط رفت وآمد یا مدت حمل و یا مستمر بودن آن است صادر کنند . این پروانه باید تا پایان مدت اعتبار آن نزد راننده موجود باشد و هنگام مراجعه به ماموران ارائه گردد .
ماده 82- وسایل نقلیه ا ی که در حدود ضوابط مندرج در پیوست شماره 3 این آئین نامه حمل بار می کنند باید دارای شرایط زیر باشند :
الف : شب ها دو چرغ قرمز در آخرین نقطه دو طرف عقب بار نصب نمایند به طوری که از فاصله 150 متری دوطرف و عقب وسیله نقلیه دیده شود .
ب- روزها دو پارچه قرمز رنگی که سطح هر یک حداقل نیم متر مربع باشد درانتهای بار آویزان کنند به نحوی که رانندگان پشت سر بتوانند آن را از فاصله 150 متری ببینند .
پ- دارای حفاظ و پوشش لازم و مناسب برای بار بوده و حفاظ نباید مانع دید راننده و یا پوشانیدن چراغ ها و یا موجب خطر برای دیگران باشد .
ماده 83- نصب مخزن ( باک ) اضافی و یا غیر استاندارد برای مصرف سوخت وسایل نقلیه عمومی باربری و مسافربری ممنوع است و همچنین حمل مواد خطرناک در جاده ها تنها با وسایل نقلیه ویژه و با رعایت مقررات مربوط مجاز است . اشخاص حقیقی و حقوقی مکلفند پیشتر اجازه این کار را از وزارت راه وترابری دریافت نمایند .
تبصره ـ حمل مواد سوختی خارج از مخزن ( باک ) و استفاده ازوسایل آتش زا مانند : اجاق گاز سفری ( پیک نیکی ) بخاری ومانند آن در وسایل نقلیه ممنوع است .
ماده 84- موسسات باید بارهای وسایل نقلیه را طوری بارگیری نمایند و محکم ببندند که هیچگونه خطر جابه جایی یا افتادن یا ریزش کردن یا باز شدن و یا پخش شدن در هوا وجود نداشته باشد و به طور کامل ثابت باشد . در هر حال راننده نیز مکلف است پس از اطمینان از درستی بارگیری و استحکام آن ، وسیله نقلیه را به حرکت درآورد .
ماده 85- یدک یا هر نوع وسیله نقلیه ای که با وسیله نقلیه دیگری کشیده می شود باید با وسایل اطمینان بخشی که خطر باز شدن یا گسیختن یا شکستن نداشته باشد طوری متصل گردند که هنگام یدک کشی با کاهش سرعت وسیله نقلیه کشنده فاصله اولیه حفظ گردد . در هر حال هر نوع وسیله نقلیه ای که کشیده می شود باید یک نفر راننده دارای پروانه مجاز رانندگی هدایت آن را به عهده گیرد تا در صورت وقوع خطر بتواند آن را بدون وقوع حادثه کنترل نماید . وسایل نقلیه ای که به وسیله جرثقیل با جداکردن محور یا محورهایی از زمین کشیده می شود ، از شرط داشتن راننده مستثنی هستند .
ماده 86- وسایل نقلیه باربری پس از بارگیری باید توزین شوند و راننده برگه توزین را تا مقصد همراه داشته باشد . رانندگان موظفند به دستور ماموران صلاحیتدار ، وسیله نقلیه را برای توزین به روی باسکول ببرند . هرگاه ضمن توزین معلوم شود که بیش از ظرفیت مقرر بارگیری شده ست بار اضافی تخلیه می شود . در این صورت مسئولیت انبار کردن و حفظ آن به عهده مالک و راننده است . ادامه مسیر وسیله نقلیه متخلف ، مشروط به پرداخت خسارت به وزارت راه وترابری و یا شهرداری است .